fanm lèt franse ak filozòf From Wikipedia, the free encyclopedia
Marie de Gournay Koute ( Marie Le Jars), ki fèt pwobableman [1] nan Pari epi li te mouri nan Pari, se yon fanm lèt franse ak filozòf 16yèm syèk la ak 17yèm syèk l ak "pitit fi alyans lan"[2] pa Michel de Montaigne, kote li te pibliye an 1595 twazyèm edisyon Essais, ogmante pa tout koreksyon ekriti filozòf la. Antanke yon ekriven erudit, li chwazi viv ak ekriti li yo[3].
![]() Marie de Gournay, litograf ki soti nan XIXe syèk apre yon desen Nicolas Henri Jacob te kenbe nan bibliyotèk Bòdo. | |
Biyografi | |
---|---|
Non matènèl | Marie de Gournay |
Nasyonalite | franse |
Nesans | Pari, Lafrans (1364-1638) |
Lanmò | Pari, Lafrans (1364-1638) |
Tinon | Damoiselle de G., Fille d'alliance de Monsieur de Montaigne |
Aktivite | Tradiktè, alchimis, redaksyon, ekriven, filozòf, powèt |
Otè | |
Lang | franse |
Zèv prensipal | |
Zèv prensipal |
|
modifye - modifye kòd - gade Wikidata ![]() |
Marie Le Jars te fèt nan Pari, pwobableman oswa pi bonè, nan [1].
Papa l, Guillaume Le Jars[4], konseye wa a ak trezorye, te achte yon chato ak yon senyè nan Gournay-sur-Aronde anvan l mouri nan 1578[5]. Marie, ki gen sèlman trèz ane, se pi gran nan sis timoun.
Manman l, Jeanne de Hacqueville, ki soti nan yon fanmi moun jistis [6], deside etabli ak pitit li yo nan Gournay. Li pa pran swen dispozisyon entelektyèl pitit fi li a, li edike Marie nan swiv "kod fi" noblès nan epòk la, sa vle di anseye yo katechism ak koud[3] . Marie pa sanble satisfè ak li. Li te chwazi plonje tèt li nan liv epi aprann Latin ak Grek[3] pou kont li.
Se nan 1583, anviwon laj dizwitan, li te dekouvri premye edisyon Essais pa Michel de Montaigne ki te “transpòte li ("yo te tranble ak admirasyon, " li te di. Li sèlman reve rankontre mesye sa a.
An 1586, a laj de 21 an, Marie de Gournay, kite kay li nan Beauvaisis, li rete poukont li nan Pari[3].
Nan 1588, li te voye Montaigne yon nòt eksprime dezi chod li pou wè l. Yo rankontre nan demen. Li gen venntwa e li gen senkannsenk.
Nan mwa ki vin apre yo, Montaigne te fè plizyè semèn nan Château de Gournay. Se te pandan yon ti mache, apre yon lekti pataje nan Plutark, ke li ta rakonte l istwa ki te pibliye an 1594 anba tit la: Le Proumenoir de Monsieur de Montaigne. Sa enspire tou pa yon travay Claude de Taillemont, Les Discours des Champs Faëz[7]. Petèt yo te gen yon relasyon amoure paske li ekri "renmen li pi plis pase patènèl", "Mwen sèlman gade l 'nan mond lan", pale de afeksyon li "plis pase abondan", nan "fason veyement nan ki moun li te renmen m' ak" te vle m 'pou yon tan long" ak fè lwanj abilite entelektyèl li. Omwen, se yon lanmou entelektyèl nan premye je ki soti nan yon amitye ak yon admirasyon mityèl[3]. Nan chapit XVII nan liv II nan "Essais yo" li ba li tit "pitit fi alyans".
Marie pa t gen posiblite pou l wè Montaigne ankò. Sepandan, li koresponn regilyèman avèk li.
Montaigne te mouri nan 1592, men Marie de Gournay pa t aprann lanmò li jis kenz mwa apre.
Françoise de Montaigne, vèv filozòf la, te voye yon kopi annoté Essais 1588 li epi li te mande l pou l okipe piblikasyon an. Jenn filozòf la kòmanse travay pou l pibliye premye edisyon posthume "Essais" yo, ak yon prefas ki long kote li defann lide Montaigne yo (ansanm ak fason sengilye li genyen pou l konbine latinism ak neologism[8]), ansanm ak yon adisyon nan pasaj ki soti nan tradiksyon Laten[3].
Apre lanmò manman l an 1594[9], li vwayaje ak Jean d'Espagnet[10] ak madanm li, apre sa te rete kenz mwa nan Montaigne, ak Madame de Montaigne ak pitit fi li Léonor, "sè alyans" li.
« Lè yon gason ase jenere pou l pa vle pèsonn tris lè l mouri, li se youn nan moun ki kite moun li renmen yo enkonsolab. »
Lè Marie de Gournay te fè fas ak gwo difikilte finansye, frè l, Charles, te oblije vann pwopriyete fanmi yo, sitou Gournay nan 1608.
Li ap viv nan Pari epi li enterese nan pwoblèm politik ak sosyal. Li te frekante entelektyèl ak moun nan lèt ak syans Henri Louis Habert de Montmor. Juste Lipse, yon lòt entelektyèl pi popilè, te prezante l nan tout Ewòp kòm yon fanm alfabetize. Men, nan tan sa a, li te trè difisil pou yon fanm reklame dwa li nan "panse".
Li te fè tradiksyon tou Salluste, Ovid, Virgil, Tacitus, vèsè sou chat li yo, sou Léonore ak Joan of Arc, te kritike "Précieuses”, adapte Ronsard, ki ekri sou enstriksyon Prens yo.
Li fè yon travay remakab sou Essais Montaigne nan tradui sitasyon laten yo, klarifye referans yo, anote ak klarifye tèks la.
Anba Dezyèm Anpi a, bibliyograf Pierre Deschamps (1821-1906), ki te site nan yon travay yon satir vyolan kont Louis de Montgommery enprime nan Niort an 1610, te di ke li te vize tou ak yon sèten Le Pelletier nan kapasite yo kòm "zanmi nan Jesuits "(Jijman parrisid trè mechan ak deteste Fr. Ravaillac...etc - Paris, Aubry, 1858, p.430).
Konstamman kalomnye (si sou lavi pèsonèl li oswa sou travay li), li rete pa mwens prolifique. Li pran swen pou konstwi yon rezo pwotèktè lè li ofri plim li bay Rèn Marguerite nan Valois, Henri IV, Marie de Medici, Louis XIII, Marquise de Guercheville, la minis Villeroy ak Jeannin, Richelieu… Konsa, li te jwenn privilèj pou l te pibliye pwòp travay li. Richelieu ofri l yon modès pansyon wayal.
Li viv ak panse kòm yon feminis; li te pibliye an 1622 Equality of Men and Women, ak nan 1626 Women and Grief of Ladies kote li defann egalite absoli ant sèks yo, ni misogyny ni "filoloji". Nan premye liv la, li etidye an patikilye diferans yerarchize ant sèks yo, envite nou simonte yo[11].
Selibatè pa chwa nan non ekri, li bay pou tèt li pou kont li. Katolik, li te ostil kont Pwotestan, men fwote zepòl ak libètin tankou Théophile de Viau, Gabriel Naudé, La Mothe Le Vayer – nan ki moun li te eritye bibliyotèk li, ke li te eritye nan men Montaigne (ki li menm li te anote li epi eritye li nan men La Boétie).
Marie de Gournay te mouri nan Pari nan , nan laj swasanndinèf ane[12] ; li antere l nan Legliz Saint-Eustache (oswa nan Saint-Séverin?) [13].
Sou lòt pwojè yo :
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.