From Wikipedia, the free encyclopedia
Kanton Neuchâtel ili službeno Republika i Kanton Neuchâtel (francuski: République et Canton de Neuchâtel, njemački: Republik und Kanton Neuenburg, talijanski: Repubblica e Cantone Neuchâtel, retoromanski: Republica e Chantun Neuchâtel) je kanton u zapadnoj Švicarskoj.
Kanton Neuchâtel | ||
| ||
Položaj u Švicarskoj | ||
![]() | ||
Podaci | ||
Glavni grad | Neuchâtel | |
Pristupanje konfederaciji | 1814. | |
Skraćenica | NE | |
Stanovništvo | 170.320 stan. | |
Popis | 2009. | |
Površina | 803,1 km² | |
Gustoća | 212,08 stan./km² | |
Br. općina | 53 | |
Jezici | francuski | |
Zemljovid kantona | ||
![]() |
Ovo je područje bilo naseljeno već od pradavnih vremena. Vrijedno je spomenuti kulturu Cortaillod koja se ovdje javlja između 3800. i 3500. pr. n. e. koja je na ovom teritoriju gradila sela, uzgajala žitarice i izrađivala glinene posude. Radovima na vodenim tokovima u Juri (1868. – 1878.) u mjestu La Tène otkriveni su tragovi poznate latenske kulture iz željeznog doba.
Postoji vrlo malo podataka o ovoj regiji u prvom tisućljeću, zna se samo da su 998. godine klinijevci osnovali opatiju Bevaix. U tom razdoblju osnovan je i grad Neuchâtel. Godine 1011., ovaj naziv prvi put se spominje u pismu Rudolfa III. Burgundskog svojoj ženi. Teritorij kantona bio je burgundijski vazalni posjed, da bi kasnije postao dio Svetog Rimskog Carstva.
Od 1531., propovjednik Guillaume Farel širio je u ovim krajevima reformističke ideje. Smrću Marie de Nemours izumire dotadašnja vladajuća dinastija Orléans-Longueville, te Kneževina Neuchâtel ulazi u suzerenski odnos s kraljem Prusije. Godine 1806., Napoleon na čelo Neuchâtela postavlja maršala Louis-Alexandrea Berthiera. Godine 1814., kneževina dolazi ponovno pod vlast pruskog kralja koji joj odobrava ulazak u Švicarsku konfederaciju. Time Neuchâtel postaje jedina monarhijska članica konfederacije, jer su ostali kantoni imali republikansku vlast.
U tom vremenu gospodarstvo se naglo razvija, a posebno urarstvo i tekstilne manufakture. Bečkim kongresom pruski kralj je priznat kao vladar Neuchâtela, a Neuchâtel je priznat kao švicarski kanton. Tek je revolucijom 1848., Neuchâtel u potpunosti integriran u Švicarsku prekinuvši veze s pruskim monarhom. Iako je pruski kralj Fridrik Vilim IV. pokušao nekoliko puta provesti kontrarevoluciju u kantonu, na kraju se 1857. odrekao prava na ovaj posjed. Kanton je službeno postao republika 2. ožujka 1848. godine.
Kanton se nalazi na sjeverozapadu Švicarske, u jurskom planinskom lancu. Administrativno u ovaj kanton spada dio jezera Neuchâtel. Kanton Neuchâtel graniči s Bernskim kantonom na sjeveroistoku, kantonom Vaud na jugozapadu, te Francuskom na sjeverozapadu.
Vinorodno područje nalazi se uz jezero. Najviša točka kantona je na 1.552 m.
Kanton je podijeljen na šest distrikta koji tvore četiri regije: Distrikt Neuchâtel i Distrikt Boudry zajedno čine obalnu regiju (Région Le Littoral), Distrikt Val-de-Ruz, kao i Distrikt Val-de-Travers čine svaki posebnu regiju koja nosi ime distrikta. Distrikt La Chaux-de-Fonds i Distrikt Locle zajedno čine planinsku regiju (Région Montagnes Neuchâteloises).
Od 1. siječnja 2009. kanton se sastoji od ukupno 53 općine. Tri grada u ovom kantonu su: La Chaux-de-Fonds s 37.023 stanovnika (2007.), Neuchâtel, 32 389 stanovnika (2007.) i Le Locle, 14 345 stanovnika (2007.).
Neuchâtel je bio jedan od prvih kantona u Švicarskoj koji je omogućio pravo glasa i ženama (1959. godine). Također ovo je jedan od prvih kantona koji dao pravo glasa i strancima koji određeno vrijeme žive u kantonu, te jedan od prvih koji je spustio dobnu granicu za glasovanje na 18 godina.
Kantonalni parlament ima 115 zastupničkih mjesta. Svaki distrikt ima određeni broj zastupnika u parlamentu, ovisno o broju stanovnika: Neuchâtel (35 zastupnika), Boudry, (25) Val-de-Travers (8), Val-de-Ruz (10), Le Locle (10), La Chaux-de-Fonds (27). Kantonalna vlada sastoji se od pet ministara. Izbori za kantonalne dužnosnike održavaju se svake četiri godine.
Većina stanovnika ovog kantona govori francuskim jezikom kao materinskim. Stanovništvo ovog područja je tijekom povijesti bilo izrazito protestantsko, ali se u novije vrijeme počelo doseljavati i mnogo katolika. Godine 2000., protestanti su činili 38%, a rimokatolici 31% stanovništva.[1] Većina od oko 170.000 stanovnika, koji žive u malim gradovima i selima, podjednako je raspoređena po kantonu. Negdje oko četvrtine stanovništva kantona Neuchâtel su stranci.
1950. | 1960. | 1970. | 1980. | 1990. | 1995. | 2000. | 2002. | 2003. | 2004. | 2005. | 2006. | |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Ukupno | 127.856 | 146.175 | 168.238 | 158.720 | 160.322 | 166.270 | 166.476 | 167.323 | 167.990 | 168.391 | 168.980 | 169.022 |
Distrikt Neuchâtel | 35.463 | 42.239 | 51.511 | 49.900 | 49.314 | 50.561 | 50.491 | 50.739 | 50.799 | 51.134 | 51.335 | 51.502 |
Distrikt Boudry | 17.955 | 21.803 | 29.012 | 30.726 | 33.814 | 35.574 | 36.508 | 36.753 | 37.042 | 37.150 | 37.529 | 37.672 |
Distrikt Val-de-Travers | 14.036 | 14.507 | 14.213 | 11.645 | 11.981 | 12.408 | 12.185 | 12.238 | 12.227 | 12.211 | 12.196 | 12.141 |
Distrikt Val-de-Ruz | 8.630 | 9.221 | 10.567 | 11.208 | 12.553 | 13.722 | 14.387 | 14.617 | 14.858 | 14.923 | 15.084 | 15.230 |
Distrikt Locle | 17.076 | 18.329 | 19.052 | 16.504 | 15.004 | 15.241 | 14.513 | 14.439 | 14.536 | 14.495 | 14.445 | 14.262 |
Distrikt La Chaux-de-Fonds | 34.696 | 40.076 | 43.883 | 38.737 | 37.656 | 38.764 | 38.392 | 38.537 | 38.528 | 38.478 | 38.391 | 38.215 |
Razvoj stanovništva kantona od 1950. (izvor: OFS)
Godine 2005., bilo je 83.724 zaposlenih u ovom kantonu. Primarni sektor zapošljavao je 3.269 osobe (3,9%), sekundarni 29.154 (34,8%), a tercijarni 51.301 osobe (61,3%). Sekundarni sektor najviše je vezan za urarstvo. Negdje oko 10% radno aktivnih osoba zaposleno je u toj grani gospodarstva. Oko trećine švicarske proizvodnje satova je iz ovog kantona.[2]
Kanton je poznat po svojim vinima i apsintu. Vinova loza se najvećim dijelom uzgaja uz obalu jezera. U dolinama važno je stočarstvo i mlijekarstvo.
Godine 2005., stopa nezaposlenosti u kantonu bila je 4,3%. U ovaj kanton dolazi raditi veliki broj ljudi iz susjedne Francuske (5.797 radnika 2005. godine).
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.