حرکات غیرارادی و ضربآهنگی و سریع چشمها که ممکن است افقی یا عمودی یا چرخشی یا ترکیبی از آنها باشد From Wikipedia, the free encyclopedia
نیستاگموس (به انگلیسی: Nystagmus) یا دودوَک[1] حرکات منظم و نوسانی و مکرر چشم ممکن است در اثر اخلال یک یا چند منطقه بینایی که بهطور غیرارادی رخ میدهد و به صورت فیزیولوژیک یا پاتولوژیک میتواند رخ دهد را گویند. حرکات غیرارادی و ضربآهنگی و سریع چشمها بر اثر نیستاگموس ممکن است افقی یا عمودی یا چرخشی یا ترکیبی از آنها باشد. گاه بررسی نیستاگموس در مواردی مانند تشخیص علت سرگیجه یا محل ضایعه مغزی مفید است. نیستاگموس ممکن است باعث مشکلات بینایی شود.
نیستاگموس | |
---|---|
![]() | |
نیستاگموس افقی | |
تخصص | عصبشناسی ![]() |
طبقهبندی و منابع بیرونی | |
آیسیدی-۱۰ | H55, H81.4 |
آیسیدی-۹-سیام | 379.50, 794.14 |
دادگان بیماریها | 23470 |
مدلاین پلاس | 003037 |
ئیمدیسین | article/۱۱۹۹۱۷۷ |
پیشنت پلاس | نیستاگموس |
سمپ | D009759 |
نیستاگموس را به دو روش دستهبندی مینمایند:
اول: بر اساس جهت نیستاگموس که میتواند عرضی، عمودی، چرخشی یا آونگی باشد. نیستاگموس های آونگی از لحاظ سرعت و ارتفاع یکسان هستند بنابراین، جزء کند و تند ندارند؛ ولی نیستاگموس های ضربانی که بهطور شایعتر دیده میشوند دارای دو حرکت کند و تند هستند. پس علاوه بر دستهبندی فوق، نیستاگموس ها را میتوان به دو نوع کلی آونگی و ضربانی تقسیم نمود.
دوم: بر اساس عاملی که باعث بروز نیستاگموس میشود که بر این اساس دو دسته نیستاگموس بهوجود میآید:
علاوه بر نیستاگموس، حرکات دیگری نیز در چشم وجود دارند که عبارتند از:
در پاسخ به این پرسش که نیستاگموس چه سودی دارد؟ بهطور ساده میتوان گفت که با کمک سازوکارهای پیچیدهای که در رابطه تنگاتنگ دستگاه تعادلی و مغز و بینایی وجود دارد انسان قادر است تصویر شیء را که میخواهد ببیند بر روی جسم زرد شبکیه نگهدارد تا حداکثر بینایی حاصل شود و حرکات شیء یا حرکات بدن و سر تغییری در تصویر ایجاد نکند؛ زیرا اگر حرکتی در سر انسان رخ دهد و سازوکارهای جبرانی نتوانند با ایجاد حرکات اصلاحی چشم، تصویر را بر روی شبکیه نگهدارند فرد دید واضحی از شیء مورد نظر نخواهد داشت.
برای سادهتر شدن مطلب میتوان نمونههای زیر را آورد:
اگر حرکات تعقیبی چشم وجود نداشتند نمیتوانستیم تصویر کاملاً واضحی از یک شیء در حال حرکت بهطور مداوم داشته باشیم.
اگر حرکات نیستاگموس وجود نداشتند درون قطار قادر نبودیم محیط بیرون را لحظه به لحظه تماشا کنیم و تصاویر مانند یک نوار فیلم مبهم و تار از معرض دید ما رد میشدند. در این نمونه، تصویر اشیاء بیرون را با یک حرکت آرام در خلاف جهت حرکت قطار دنبال میکنیم و پس از آنکه شیء از حوزه دید ما خارج شد، با یک حرکت ارادی سریع، چشم به نقطه اولیه برگردانده میشود.
توجه شود که نیستاگموس یک علامت است و یک تشخیص نیست. بررسی آن از لحاظ سببشناسی و مطالعه ویژگیهای آن باعث دستیابی به تشخیص عاملی که آن را ایجاد میکند میشود و تأکید میشود که:
آزمونی برای بررسی عملکرد دستگاه دهلیزی گوش درونی که در آن با قرار دادن الکترودهایی در اطراف چشم نیستاگموس را ثبت میکنند وجود دارد به نام الکترودودوَکنگاری[2] (به انگلیسی: electronystagmography).
آزمون دیگری نیز وجود دارد برای بررسی عملکرد دهلیز گوش درونی که در آن حرکات کاراندامشناختی چشم در خلال تحریک دستگاه دهلیزی با استفاده از دوربینهای فروسرخ مشاهده و ثبت میشود، به این آزمون دودوَکنگاری تصویری[3] (به انگلیسی: Videonystagmography) گفته میشود.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.