From Wikipedia, the free encyclopedia
استخاره در لغت به معنای بهترین خواستن و خیر خواستن است[1] و در اصطلاح دینی، واگذاردن انتخاب به خداوند در کاری است که انسان در انجام دادن آن درنگ و تأمل دارد.[2] مردم در مواردی که خیر و صلاح کار خود را ندانند، به استخاره متوسل میشوند.
![]() | برای تأییدپذیری کامل این مقاله به منابع بیشتری نیاز است. |
![]() | در درستی این مقاله اختلاف نظر وجود دارد. |
![]() | لحن یا سبک این مقاله بازتابدهندهٔ لحن دانشنامهای مورد استفاده در ویکیپدیا نیست. |
در این حال بیچارگی و دودلی و تحیّر -که باید آن را از بدترین حالات بشر شمرد- اگر یکی پیدا شود و انسان را به یک سوی کار دلگرم کند و با ارده راسخ و امیدوارانه، به کار وادارد، چه منّت بزرگی به انسان دارد.
اینجا دینداران میگویند: خدای عالم که پناه بیچارگان و دادرس افتادگان است، در حالت تحیّر و دودلی -که در آن حال، انسان بیشتر از همهٔ حالات، محتاج به دستگیری است- خداوند متعال از عالم رأفت و رحمت و مهربانیاش، یک راه امیدی بر روی انسان باز کرده و اگر انسان با این حال اضطرار به او پناه ببرد و از او راهنمایی جوید و عرض کند: «بارالها، این وقتی است که عقل ما و دیگران در پیدا کردن راه خوب و بد، واماندهاست و راه چاره برای ما نیست، تو که چارهساز بیچارگان و عالم به اسرار پنهانی، ما را به یک سوی کار راهنمایی کن و ارادهٔ ما را به یک طرف قوی کن، تو به ما دلگرمی ده و از ما دستگیری کن» در این صورت، خدای جهان-که قادر بر پیدا و نهان است-یا دل او را به یک سو میکشاند و راهنمای قلب او میشود که او مقلب القلوب است، یا دست او را به یک طرف تسبیح میاندازد، یا بوسیله قرآن، دل او را گرم میکند.[3]
... کیست که دعای درمانده را چون بخواندش، اجابت میکند، و بلا را میگرداند …
شما تمام کارهایتان را بر قرآن عرضه کنید. چه این آراء و اندیشهها متضارب و متعارض و مختلف باشد و چه یک اندیشه باشد، شما این را بر قرآن عرضه کنید و ببینید آیا مطالب و معارف قرآنی و معانی قرآنی آن را امضاء میکند؛ بنابراین برای همه ما - حالا توده مردم که مقدورشان نیست- که در حوزه و دانشگاه هستیم، آشنایی با یک دوره از قرآن کریم لازم میشود. حالا یکوقت کسی مانند علامه طباطبایی جزء نوادر است ولی این که خطوط کلی قرآن و ترجمه اش را بفهمیم یا از گزیده تفسیر با خبر باشیم، خیلی سخت نیست. وقتی این ترازو را فهمیدیم، آن وقت این عقاید را با این ترازو میسنجیم. این که باقر گفت خودتان را با قرآن بسنجید، یعنی آن بحث تنها مخصوص فقیه و اصولی نیست و مخصوص روایات متعارض یا روایت بی معارض نیست، بلکه جمیع عقاید، شئون، اخلاق، اوصاف و افعال را باید بر قرآن عرضه کرد. پس اگر کسی قرآن را نداند، یعنی ترازو ندارد و نمیداند چگونه ترازو را به کار ببرد و عقاید و اخلاق را با چه چیزی بسنجد.
مجید جعفریتبار در درسها و سخنرانیها و مکتوبات خود بارها به خطری که اینگونه طرز فکرها برای رشد و تعالی مادی و معنوی جامعه و افراد دارد تأکید کردهاست. اما با وجود این، یکی از تصورات بعضی عوام در خصوص استخارههای او، توقع یا برداشت پیشگویی و غیب گویی است که دربارهٔ این موضوع نوشته: بسیاری افراد، خیال میکنند که من، با گرفتن استخاره هر کس، نیتش را نیز میفهمم (یعنی مثلاً میدانم برای چه موضوعی استخاره گرفتهاند) در صورتی که من خودم میدانم و چندین بار نیز گفتهام و در اینجا هم مینویسم که: به هیچ وجه چنین نیست و حتی یک مورد هم نبودهاست که من بدانم موضوع استخاره چه بوده؟ (به غیر از مواردی که خود فرد، قبل از استخاره یا بعد از آن، موضوع استخاره را به من گفتهاست).[6]
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
اَللَّهُمَّ إِنِيِّ أَسْتَخِيرُكَ بِعِلْمِكَ فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ اقْضِ لِي بِالْخِيَرَةِ
بار خدايا، از تو راه خير را مىطلبم، كه تو به آن آگاهى. پس درود بفرست بر محمد و خاندان او و هر چه خير است براى من مقدر فرماى
وَ أَلْهِمْنَا مَعْرِفَةَ الاِخْتِيَارِ وَ اجْعَلْ ذَلِكَ ذَرِيعَةً إِلَى الرِّضَا بِمَا قَضَيْتَ لَنَا وَ التَّسْلِيمِ لِمَا حَكَمْتَ
و به ما الهام كن شناخت راهى را كه بايد اختيار كنيم. و آن را وسيلهاى ساز كه به آنچه براى ما مقرر كرده اى راضى باشيم و در برابر حكم تو تسليم شويم
فَأَزِحْ عَنَّا رَيْبَ الاِرْتِيَابِ وَ أَيِّدْنَا بِيَقِينِ الْمُخْلِصِينَ
پس غبار ترديد از دل ما بزداى و ما را به يقينى چون يقين مخلصان يارى فرماى
وَ لاَ تَسُمْنَا عَجْزَ الْمَعْرِفَةِ عَمَّا تَخَيَّرْتَ فَنَغْمِطَ قَدْرَكَ
بار خدايا، براى ما مخواه كه در شناخت آنچه براى ما گزيده اى عاجز آييم، آنگاه تقدير تو را حقير شماريم
وَ نَكْرَهَ مَوْضِعَ رِضَاكَ وَ نَجْنَحَ إِلَى الَّتِي هِيَ أَبْعَدُ مِنْ حُسْنِ الْعَاقِبَةِ وَ أَقْرَبُ إِلَى ضِدِّ الْعَافِيَةِ
و آنچه را خشنودى تو در آن است مكروه داريم و به راهى رويم كه ما را از سرانجام نيك دور دارد و به غير عافيت نزديك گرداند
حَبِّبْ إِلَيْنَا مَا نَكْرَهُ مِنْ قَضَائِكَ وَ سَهِّلْ عَلَيْنَا مَا نَسْتَصْعِبُ مِنْ حُكْمِكَ
خداوندا، ناخشنودى ما را از قضاى خود به خشنودى بدل فرماى و هر حكم تو را كه دشوار مى شماريم بر ما آسان گردان
وَ أَلْهِمْنَا الاِنْقِيَادَ لِمَا أَوْرَدْتَ عَلَيْنَا مِنْ مَشِيَّتِكَ حَتَّى لاَ نُحِبَّ تَأْخِيرَ مَا عَجَّلْتَ
در دل ما انداز كه مطيع اراده و منقاد مشيت تو باشيم، تا در گزاردن هر كار كه فرمان داده اى در آن شتاب ورزيم درنگ نكنيم
وَ لاَ تَعْجِيلَ مَا أَخَّرْتَ وَ لاَ نَكْرَهَ مَا أَحْبَبْتَ وَ لاَ نَتَخَيَّرَ مَا كَرِهْتَ
و در هر كار كه خواسته اى درنگ كنيم شتاب نورزيم و آنچه را كه تو دوست مى دارى ناخوش نينگاريم و آنچه را تو ناخوش مى دارى اختيار نكنيم
وَ اخْتِمْ لَنَا بِالَّتِي هِيَ أَحْمَدُ عَاقِبَةً وَ أَكْرَمُ مَصِيراً إِنَّكَ تُفِيدُ الْكَرِيمَةَ وَ تُعْطِي الْجَسِيمَةَ وَ تَفْعَلُ مَا تُرِيدُ وَ أَنْتَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ.
بار خدايا، كار ما به راهى انداز كه فرجامش پسنديده تر بود و سرانجامش بهتر، كه هر فايدت كه از تو رسد گرانبهاست و هر بخشش كه كنى عظيم است و هر چه خواهى كنى، و أنت على كل شيء قدير.https://golzarenoor.ir
احمد کسروی، در پی خردهگیری به تشیع، به استخاره گرفتن نیز خرده میگیرد و میگوید که در قرآن و سنت نیامده و با خرد نیز سازگار نیست و ملایان آن را برای سود خود ساختهاند.[7] باور دارد که آدمیان باید خرد خود را داور بگیرند و در کارها بسنجند و نیک و بد را با استخاره نباید سنجید، زیرا در تصمیمگیریهای مهم میتواند بسیار زیانمند باشد. همچنین میگوید استخاره کردن، استفاده نادرست از قرآن است.
استخاره هم مثل همینست. آن را هم ملاها برای استفاده خود درست کردهاند.
در بعضی از شهرها کسانی هستند که شغلشان استخاره کردنست. شهرتی دادهاند که هر کسی هر مطلبی دارد اگر آن را بروی کاغذی بنویسد و در یک پاکت سربستهای بگذارد فلان آقا بدون اینکه سر پاکت را باز کند استخارهٔ قرآن میکند و آیهای که مطابق آن موضوع است میآید و روی پاکت مینویسد و بهر استخاره فلان مقدار پول میگیرد.
آیا پیغمبر اسلام در کارهای خود استخاره میکرد ؟.. شما هیچ شنیدهاید که پیغمبر استخاره کرده باشد؟!.. ممکنست بگویید او پیغمبر بود و همه چیز را میدانست و احتیاج باستخاره نداشت. منهم او را میگزارم بکنار. آیا پس از مرگ پیغمبر، اصحابش در کارهای خود استخاره میکردند، یا مینشستند و عقلها و فهمهای خود را بکار میانداختند و با هم شور میکردند؟ !.. آیا کدام یکی از اینهاست؟!
اگر بنا بود مردم کارهای خود را با استخاره راه اندازند و نیک و بد و سود و زیان را با استخاره تشخیص دهند چرا خدا بایشان عقل میداد؟.. عقل برای همینست که مردم نیک و بد و سود و زیان خود را با آن تشخیص دهند.
... تو گویی قرآن کتاب فالست که پیاپی باز کنند و ببینند فلان کار خوب خواهد درآمد یا بد؟ !.. به جای آنکه به احکام قرآن عمل کنند آن را کتاب فال گردانیدهاند …
تنها خدا میداند که این استخاره چه صدمههایی بمردم زده. هزارها دختر که خواستگار خوب داشته پدر احمقش چون پابند استخاره بوده و استخاره خوب نیامده دختر بدبخت گردیده. هزارها مرد که در کارهای خود به جای آنکه عقل و فهم را بکار اندازد و سود و زیان آنها را درک ه …[7]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.