خسرودار (تایلندی: ข่า) یک گیاهزمینساقه است که از خانوادهٔ زنجبیلیان است. نامهای دیگر آن خولنجان، خولنجان شیرین و گالانگال است. در استانهایی چون فارس و خوزستان به نام خسرودارو در تهران به نام ریشه جوز یا همان خسرودار معروف بوده اما ربطی به جوز یا دارو ندارد.
Kaempferia galanga
خسرودار ریشهای است تکههای کوچک هیزم، با پوست سرخ تیره و مغز آن به رنگ نخودی و عطر آن به زنجبیل نزدیک بوده و خسرودار در ترکیب ادویه به کار رفته و انداختن ان به اندازه یک تکه خسرودار درسته در دیگ، درگرفتن بوی زخم گوشت و سیرابی و پاچه و مانند اینها مؤثر بوده و این گیاه بومی آسیایی است.[1] در کشورهایی مانند هندوستان، اندونزی و مالزی، خولنجان و مشتقات آن در زمینههای مختلف به کار میرود. بهطور کلی ریشههای گیاه را خشک و آسیاب میکنند و از پودر آن در نوشیدنیها و غذاها استفاده میکنند.
این گیاه که از خانواده ای گرم و تند است دارای مقادیر زیادی کالری میباشد. همچنین مقادیر سدیم، آهن، ویتامینهای A و C، ترکیبات فیتوشیمیایی مانند بتا-سیترسترول
Qureshi, S.; Shah, A.; Ageel, A. (2007). "Toxicity Studies on Alpinia galanga and Curcuma longa". Planta Medica. 58 (2): 124–7. doi:10.1055/s-2006-961412. PMID1529022.
Bendjeddou, D; Lalaoui, K; Satta, D (2003). "Immunostimulating activity of the hot water-soluble polysaccharide extracts of Anacyclus pyrethrum, Alpinia galanga and Citrullus colocynthis". Journal of Ethnopharmacology. 88 (2–3): 155–60. doi:10.1016/S0378-8741(03)00226-5. PMID12963136.
Morita, Hiroshi; Itokawa, Hideji (2007). "Cytotoxic and Antifungal Diterpenes from the Seeds of Alpinia galanga". Planta Medica. 54 (2): 117–20. doi:10.1055/s-2006-962365. PMID3406169.
Oonmetta-Aree, Jirawan; Suzuki, Tomoko; Gasaluck, Piyawan; Eumkeb, Griangsak (2006). "Antimicrobial properties and action of galangal (Alpinia galanga Linn.) on Staphylococcus aureus". LWT - Food Science and Technology. 39 (10): 1214–20. doi:10.1016/j.lwt.2005.06.015.
Matsuda, Hisashi; Pongpiriyadacha, Yutana; Morikawa, Toshio; Ochi, Momotaro; Yoshikawa, Masayuki (2003). "Gastroprotective effects of phenylpropanoids from the rhizomes of Alpinia galanga in rats: Structural requirements and mode of action". European Journal of Pharmacology. 471 (1): 59–67. doi:10.1016/S0014-2999(03)01785-0. PMID12809953.
Mitsui, Seiji; Kobayashi, Shinsaku; Nagahori, Hitoshi; Ogiso, Akira (1976). "Constituents from seeds of Alpinia galanga Wild. And their anti-ulcer activities". Chemical & Pharmaceutical Bulletin. 24 (10): 2377. doi:10.1248/cpb.24.2377.
Matsuda, Hisashi; Morikawa, Toshio; Managi, Hiromi; Yoshikawa, Masayuki (2003). "Antiallergic principles from Alpinia galanga: Structural requirements of phenylpropanoids for inhibition of degranulation and release of TNF-α and IL-4 in RBL-2H3 cells". Bioorganic & Medicinal Chemistry Letters. 13 (19): 3197–202. doi:10.1016/S0960-894X(03)00710-8. PMID12951092.