گاز خردل (1,5-dichloro-3-thiapentane) ترکیبی شیمیایی دارای عنصرهای کلر و گوگرد است که به عنوان سلاح شیمیایی در جنگ جهانی اول و نیز جنگ ایران و عراق توسط عراق به کار رفت. هر چند این ماده در دمای معمولی به صورت مایع است اما معمولاً از آن به عنوان گاز خردل نام برده میشود.
گاز خردل | |
---|---|
![]() | |
![]() | |
![]() | |
bis(2-chloroethyl) sulfide | |
دیگر نامها Iprit | |
شناساگرها | |
شماره ثبت سیایاس | ۵۰۵-۶۰-۲ ![]() |
کماسپایدر | ۲۱۱۰۶۱۴۲ ![]() |
KEGG | C19164 ![]() |
ChEBI | CHEBI:25434 ![]() |
ChEMBL | CHEMBL۴۵۵۳۴۱ ![]() |
جیمول-تصاویر سه بعدی | Image 1 |
| |
| |
خصوصیات | |
فرمول مولکولی | C۴H۸Cl۲S۱ |
جرم مولی | ۱۵۹٫۰۸ g mol−1 |
شکل ظاهری | بدون رنگ اگر خالص باشد. معمولاً رنگی بین زرد کمرنگ تا قهوهای تیره دارد. بویش مانند سیر یا ریشه ترب کوهی است.[1] |
چگالی | 1.27 گرم بر میلیلیتر (در حالت مایع) |
دمای ذوب | ۱۴٫۴ °C, 287.6 K, 57.9 °F |
دمای جوش | ۲۱۷ درجه سلسیوس (۴۲۳ درجه فارنهایت؛ ۴۹۰ کلوین) |
انحلالپذیری در آب | ناچیز |
خطرات | |
MSDS | External MSDS |
خطرات اصلی | بسیار سمی (T+) خطرناک برای محیطزیست (N) تاول زا |
لوزی آتش | |
نقطه اشتعال | |
ترکیبات مرتبط | |
ترکیبات مرتبط | نیتروژن موستارد |
به استثنای جایی که اشاره شدهاست در غیر این صورت، دادهها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شدهاند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa) | |
![]() ![]() ![]() | |
Infobox references | |
|
این گاز جزو عوامل تاولزا طبقهبندی میشود و دارای اثرات مخرب و دراز مدت بر روی پوست، چشم، سیستم تنفسی و دستگاه گوارشی است. گاز خردل عامل آلکیلهکننده و سرطانزا نیز هست.
گاز خردل نخستین بار در سال ۱۹۱۷ به عنوان سلاح شیمیایی در جنگ جهانی اول به کار گرفته شد. پس از جنگ جهانی اول وسیعترین مورد کاربرد این سلاح شیمیایی در جنگ ایران و عراق بود.[2] بر اساس گزارشهای بازرسان سازمان ملل متحد، عراق از سال ۱۳۶۲ تا ۱۳۶۷ در موارد متعددی از بمبهای حاوی گاز خردل علیه رزمندگان ایرانی و نیز افراد غیرنظامی ساکن روستاها و شهرهای مرزی ایران مانند سردشت، بانه و حمله شیمیایی به حلبچه استفاده کرد.[3] در سالهای اخیر شواهدی مبنی بر استفاده از گاز خردل در جنگ سوریه نیز پیدا شدهاست.[4]
Wikiwand in your browser!
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.