![cover image](https://wikiwandv2-19431.kxcdn.com/_next/image?url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Endlessly_interlaced_pentagons_and_some_translations.svg/langfa-640px-Endlessly_interlaced_pentagons_and_some_translations.svg.png&w=640&q=50)
ناوردا
From Wikipedia, the free encyclopedia
در فیزیک و ریاضیات، هر ویژگی/خصیصه سیستم را که تحت یک تبدیل تغییر نکند، ناوردا (تغییر ناپذیر / پایا) می نامند.
![]() | این مقاله به هیچ منبع و مرجعی استناد نمیکند. |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Endlessly_interlaced_pentagons_and_some_translations.svg/640px-Endlessly_interlaced_pentagons_and_some_translations.svg.png)
اگر سیستم ویژگی / خصیصه ای داشته باشد که تحت تبدیل خاصی تغییر نکند، بدان معنی است که سیستم دارای تقارنی متناظر با آن ویژگی است. بنابراین، وجود هر ویژگی ناوردا معادل وجود تقارنی در سیستم است. بنا به قضیۀ نوتر نیز، هر تقارنی در یک سیستم فیزیکی به معنای وجود یک قانون پایستگی برای آن سیستم است. پس، هر ناوردایی تحت یک تبدیل به یک قانون پایستگی میانجامد. در هر حال، باید توجه داشت که، ویژگی ای که تحت تبدیلی ناورداست لزوما تحت تبدیلهای دیگر ناوردا نخواهد بود.
مثالهای متعدد و معروفی از کمیتهای ناوردا تحت تبدیلهای خاص وجود دارند. سرعت نور تحت تبدیلات لورنتس ناورداست. زمان نیز تحت تبدیلات گالیله، که دستگاه مختصات یک ناظر لَخت را به دستگاه مختصات ناظر لَخت دیگری تبدیل میکند، ناورداست. مطابق با قضیۀ نویدر، ناوردایی تحت انتقال به اصل پایستگی تکانه می انجامد. ناوردایی در زمان نیز به اصل پایستگی انرژی منجر میشود.