From Wikipedia, the free encyclopedia
منبعشناسی زیاریان به بررسی و دستهبندی منابع دستهاولی میپردازد که تاریخ آل زیار را مورد بررسی قرار دادهاند. منابع شناخت زیاریان را در چند دسته کلی میتوان قرار داد:
میترا مهرآبادی منابع اولیه زیاریان را در سه بخش منابع عینی، تاریخهای محلی و منابع عمومی تقسیم کردهاست.[1]
کتابهایی هستند که در مورد تاریخ شهر یا منطقهای نگاشته شدهاند. این کتب حاوی اطلاعات ارزشمندی هستند زیرا فقط به وقایع آن شهر یا منطقه پرداختهاند و جزئیات آن را ذکر کردهاند و از منابع مهم بهشمار میآیند.
دستهای از منابع هستند که به شرح وقایع سرزمینهای اسلامی میپردازند. عدهای از تاریخنگاران معاصر با زیاریان به خاطر حضورشان در اوضاع سیاسی آن زمانه، به نوشتن این کتب پرداختهاند و از جمله منابع مهم برای شناخت زیاریان بهشمار میآیند.
در دورهٔ معاصر، پژوهشهایی دربارهٔ زیاریان شدهاست که خاورشناسان غیرایرانی آغازگر آن بودند. از نخستین آثار در باب زیاریان را کلمان اوار در سال ۱۹۲۲ در پاریس با نام Les Ziyârides منتشر کرد که تا پس از امارت قابوس دارای شرح و تفصیل است. مقالهای از او دربارهٔ زیاریان، در دایرةالمعارف اسلام هم به چاپ رسید. سپس هاسنت لویی رابینو در «تاریخ مازندران و فرمانروایان آن سامان»، در مورد امیران ابتدایی زیاری مطالبی را تکرار کردهاست. در مقالهٔ دنیسن راس که در ۱۹۲۵ چاپ شد هم مطلب جدیدی نبود. اما کلیفورد ادموند باسورث به صورت جدیتری در چند اثر، به تاریخ زیاریان پرداخت؛ از جمله در بخشهایی از تاریخ ایران کمبریج، تاریخ غزنویان و دایرةالمعارف اسلام. ویلفرد مادلونگ هم در جلد چهارم تاریخ ایران کمبریج و کتاب اخبار ائمةالزیدیه فی طبرستان و دیلمان و جیلان و رسالهٔ المنترع من الجزء الاول من الکتاب المروف بالتاجی فی اخبار الدولة الدیلمیة نکات جدیدی را پیرامون زیاریان بیان کرد.[21]
در میان مورخان ایرانی که به تاریخ زیاری پرداختند، نخست بایستی محمدحسن اعتمادالسلطنه را نام برد که در التدوین فی احوال جبال شروین یکی از پیشگامان بررسی تاریخ نواحی شمالی ایران بود. اردشیر برزگر، عباس پرویز و عباس اقبال نیز شرحی کلی و سطحی از امیران نیمهٔ نخست آل زیار ارائه کردند و حسین عماری در جلد دوم دائرةالمعارف بزرگ اسلامی مقالهای برای مدخل زیاریان نوشت. همچنین میترا مهرآبادی و محمدعلی مفرد کتابهایی مختص به دودمان زیاریان نوشتهاند.[22][23]
در زمینهٔ سکهشناسی دوران زیاری، چند کار عمده وجود دارد. لین پول در جلد سوم کاتالوگ سکههای شرقی موزه بریتانیا به بررسی چهار سکه پرداخته که دو سکه از آن متعلق به دوره بیستون زیاری است ولی به اشتباه لین پول آنها را به وشمگیر نسبت دادهاست. سپس جورج مایلز در مقالهای به نام «سکهشناسی دودمان زیاری طبرستان و گرگان» سکههای زیادی را جمعآوری و معرفی کردهاست. باسورث هم در «نکاتی چند در باب وقایع مربوط به آل زیار در گرگان و طبرستان» به سکههایی که در موزههای آرمیتاژ، باکو و… هست اشاره میکند. اشترن هم مقالهای به نام «سکههای آمل» دارد که به سکههای زیاری پرداختهاست. در میان نویسندگان ایرانی نیز ملکه ملکزاده بیانی در دو مقاله تحت عنوان «سکههای زیاری» به این مسئله پرداخت و میترا مهرآبادی هم در بخش پایانی تاریخ سلسله زیاری ضمن آوردن مطالب دیگر سکهشناسان مذکور، نقدهایی به آنها وارد کردهاست.[24]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.