From Wikipedia, the free encyclopedia
متارکه مودروس (به انگلیسی: Armistice of Mudros)، متارکهای بود که بین رئوف اربای از طرف دولت عثمانی و آدمیرال کالتروپ نماینده انگلستان به نیابت از نیروهای متفقین در ۳۰ اکتبر ۱۹۱۸ میلادی که بعد از شکست عثمانی در جنگ جهانی اول (خاورمیانه در جنگ جهانی اول)، در کشتی اچاماس آگاممنون (۱۹۰۶)، بندر مودروس، جزیره لیمنوس، یونان بسته شد.[1]
در پی انقلاب بلشویکی در روسیه و گسیختن اوضاع روسیه و بعد از اینکه ولادیمیر لنین و حزب بلشویک قدرت را در دست گرفتند سیاست لنین بر خروج از جنگ بورژوازی دول غربی به منظور تحکیم پایههای قدرت حکومت تازه بنیان شوروی قرار گرفت لذا در سال ۱۹۱۷ میلادی در پی مذاکراتی که بین هیئت روس و عثمانی صورت گرفت متارکه ارزنجان بین طرفین امضاء شد.
دولت آلمان که شاهد حضور و نفوذ عثمانیها در قفقاز بود وارد عمل شده و در پی اعلام استقلال جمهوری دموکراتیک گرجستان نخستین رئیسجمهور آن نئورامیشویلی با نماینده آلمان فریدریش کرس فون در بندر پوتی واقع در دریای سیاه دیداری انجام دادند که به موافقت نامه پوتی ۲۸ می ۱۹۱۸ بین گرجستان و آلمان منجر شد.[2]
این اولین قراردادی بود که بین آلمان و گرجستان منعقد شد که بر طبق آن آلمان استقلال و تمامیت ارضی گرجستان را به رسمیت شناخت؛ در مقابل آلمان حق بهرهبرداری آزاد و نامحدود از سیستم راهآهن گرجستان را به دست میآورد، به علاوه حق استفاده از بنادر گرجستان و اشغال استراتژیک گرجستان برای تدارک کشتیهای جنگی آلمان، کشف معادن ناشناخته و تبادل سفرا و نمایندگان سیاسی بین دو دولت از دیگر مفاد توافقنامه بود. علاوه بر این فریدریش کرس فون متعهد شد تا به شناسایی بینالمللی گرجستان کمک رساند و تمامیت ارضی آن را تعهد کند، این معاهده کاملاً به زیان نقشههای عثمانی در قفقاز بود.[3]
با پذیرش شکست امپراتوری آلمان و تحلیل رفتن قوای عثمانی، رؤیای بسط قلمروی عثمانی در قفقاز و آسیای مرکزی به پایان رسید و دولت عثمانی در پی استعفای کابینه طلعت پاشا تقاضای ترک مخاصمه را بر اساس شرایط اصول چهاردهگانه ویلسون رئیسجمهور آمریکا که مجموعاً (اصول موافقت) خوانده میشد، اعلام کرد. جرج کرزن وزیر امور خارجه انگلیس نیز طی یادداشتی خطاب به کابینه آن کشور راه حلی را ارائه داده بود که به قول خودش، بر بنیاد این اصول قرار داشت. پیشنهاد مزبور (حق تعیین سرنوشت) را نه تنها برای اعراب و ارمنیان که نژادهای قیمومیت امپراتوری عثمانی بودند بلکه برای خود تُرکها هم قائل شده و چنین مقرر میداشت که، علاوه بر عربستان و ارمنستانی مستقل باید یک دولت مستقل تُرک نیز به وجود آید که در داخل مرزهای آسیای صغیر قرار داشت و پایتخت آن یا در آنکارا یا در بورسا باشد.[4]
مفاد متارکه مودروس:
اما این پیمان برخلاف پیمان ترک مخاصمهای که با آلمان و اتریش-مجارستان و بلغارستان امضاء شد عثمانی را خلع سلاح نمیکرد؛ حتی از دولت عثمانی هم نمیخواست که ارمنستان غربی را از سپاهیان خود تخلیه و جنایتکاران جنگی تُرک را به متفقین تسلیم کند. همان گونه که مورخ عرب، رهبانی متذکر شدهاست این ترک مخاصمه در حقیقت نخستین قدم عقبنشینی متفقین در قبال ارمنستان بود.[5]
ترکیه با تجهیز ارتش خود و ابتکار سران ملی خویش توانست سه جبهه مبارزه ضد فرانسویان در کیلیکیه، ضد یونانیان در قسمت غربی آسیای صغیر و ضد ارمنیان در قفقاز جنوبی تشکیل دهد و در پاییز سال ۱۹۲۰ میلادی جنگ ارمنستان–ترکیه آغاز شد.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.