جایزهای برای بهترین فوتبالیست سال جهان From Wikipedia, the free encyclopedia
توپ طلا (به فرانسوی: Ballon d'Or) یک جایزهٔ فوتبالی سالیانه است که از سوی مجلهٔ فرانس فوتبال به بهترین فوتبالیست سال جهان اعطا میشود. این جایزه از سال ۱۹۵۶ میلادی اعطا شده است، اگرچه در فاصلهٔ سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵ میلادی در طی قراردادی با فیفا، این جایزه بهطور موقت با بازیکن سال فوتبال جهان ادغام شد و بهعنوان توپ طلای فیفا نام گرفت. با این حال، این همکاری در سال ۲۰۱۶ میلادی پایان یافت و جایزه تحت نام توپ طلا به کار خود ادامه داد و نام جایزهٔ سالیانهٔ فیفا نیز به بهترین بازیکن مرد فیفا تغییر یافت. لیونل مسی با دریافت ۸ توپ طلا (سالهای ۲۰۰۹، ۲۰۱۰، ۲۰۱۱، ۲۰۱۲، ۲۰۱۵، ۲۰۱۹، ۲۰۲۱، ۲۰۲۳) رکورددار کسب این جایزه است.
توپ طلا | |
---|---|
![]() جام توپ طلا | |
تاریخ | ۱۹۵۶ |
کشور | فرانسه |
برگزارکننده | فرانس فوتبال |
نخستین دوره | ۱۹۵۶ |
دارندهٔ کنونی | ![]() |
بیشترین دفعات برد | ![]() (۸ بار) |
بیشترین دفعات نامزدی | ![]() (۱۸ نامزدی)[1] |
وبگاه | |
با پیشنهاد گابریل آنو، نویسندهٔ ورزشی، توپ طلا براساس رأیگیری میان روزنامهنگاران ورزشی به یک بازیکن فوتبال مرد که در سال اخیر بهترین عملکرد را داشته اعطا میشود. از سال ۱۹۵۶ تا ۲۰۰۶ میلادی همین رویه برقرار بود.[2] پس از سال ۲۰۰۷ میلادی، سرمربیها و کاپیتانهای تیمهای ملی نیز حق رأی پیدا کردند.[2] در اصل، توپ طلا جایزهای مختص بازیکنان اروپایی بود اما از سال ۱۹۹۵ میلادی به بعد، توپ طلا به بازیکنانی با ملیتهای غیراروپایی که در یکی از باشگاههای اروپا شاغل بودند نیز تعلق گرفت.[3][4] این جایزه در سال ۲۰۰۷ میلادی با توجه به اینکه همهٔ بازیکنان فوتبال حرفهای از سراسر جهان واجد شرایط هستند، به یک جایزهٔ جهانی تبدیل شده است.[5]
استنلی ماتیوس بازیکن باشگاه فوتبال بلکپول برندهٔ نخستین توپ طلا بود.[6] تا پیش از سال ۱۹۹۵ میلادی، این جایزه در رسانههای انگلیسیزبان به «فوتبالیست اروپایی سال»[توضیح 1] معروف بود. ژرژ وهآ بازیکن باشگاه فوتبال آ.ث. میلان تنها برندهٔ آفریقایی این جایزه، نخستین برندهٔ غیراروپایی است که در سالی که قوانین تغییر یافت، موفق به کسب این جایزه شد.[4] رونالدو بازیکن باشگاه فوتبال اینتر میلان نیز نخستین برندهٔ اهل آمریکای جنوبی بود.[4] لیونل مسی رکورد بیشترین تعداد جایزه را دارد و هشت بار برنده توپ طلا شده است. کریستیانو رونالدو نیز پنج بار برنده توپ طلا شده است. سه بازیکن نیز هر کدام سه بار توپ طلا گرفتهاند: یوهان کرایف بازیکن باشگاه فوتبال آژاکس آمستردام و باشگاه فوتبال بارسلونا، میشل پلاتینی بازیکن باشگاه فوتبال یوونتوس، و مارکو فان باستن بازیکن باشگاه فوتبال آ.ث. میلان. بازیکنان اهل کشورهای هلند، آلمان، و پرتغال، هرکدام با ۷ جایزه، بیشترین توپ طلا را بردهاند. تنها فقط بازیکنان اهل آلمان (۱۹۷۲) و هلند (۱۹۸۸) توانستهاند در یک سال رتبههای اول تا سوم در ردهبندی توپ طلای آن سال را کسب کنند. دو باشگاه اسپانیایی بارسلونا و رئال مادرید هرکدام با ۱۲ برنده، بیشترین بازیکن برندهٔ توپ طلا را داشتهاند.[7]
میان سالهای ۲۰۱۰ و ۲۰۱۵ میلادی، توپ طلا با جایزهای مشابه بهنام بازیکن سال فوتبال جهان ادغام گردید و جایزهٔ توپ طلای فیفا ایجاد شد، که به بهترین بازیکن مرد فوتبال جهان اعطا میشد، اما این ادغام دیری نپایید.[8] پس از سال ۲۰۱۱ میلادی، یوفا جایزهٔ بهترین بازیکن سال اروپا را ایجاد کرد تا قالب اصلی جایزهٔ توپ طلا حفظ شود.[9]
نه بازیکن (بابی چارلتون، فرانتس بکنباوئر، گرد مولر، پائولو روسی، زینالدین زیدان، ریوالدو، رونالدینیو، کاکا و لیونل مسی) تاکنون هم برندهٔ جام جهانی فوتبال و لیگ قهرمانان اروپا، و هم برندهٔ توپ طلا شدهاند.[10]
برندگان جایزهٔ توپ طلا عمدتاً بازیکنان خط حمله بودهاند.[2] با گذشت زمان، این جایزه به مجموعهٔ اختصاصیتری از لیگها و باشگاهها رفته است.[2] تا پیش از سال ۱۹۹۵ میلادی، بازیکنان ۱۰ لیگ برندهٔ توپ طلا شدهبودند، در حالی که پس از سال ۱۹۹۵ میلادی، تنها بازیکنان لیگهای انگلیس، آلمان، ایتالیا، و اسپانیا برندهٔ این جایزه شدهاند.[2] لا لیگای اسپانیا برندهٔ بیشترین تعداد توپ طلا است.[2] بارسلونا و رئال مادرید بیشترین برندگان توپ طلا پس از سال ۱۹۹۵ میلادی بودهاند.[2]
اهدای توپ طلای سال ۲۰۲۰ به دلیل شیوع ویروس کرونا لغو گردید و با مراسم سال ۲۰۲۱ ادغام گردید که لیونل مسی بالاتر از روبرت لواندوفسکی برنده توپ طلای این مراسم شد.[11]
![]() |
این فهرست شامل برندگان توپ طلا است که بازیکن سال فوتبال جهان یا بهترین بازیکن مرد فیفا را نیز شامل میشود (قابل دسترسی از ۱۹۹۱ تا ۲۰۰۹ و از ۲۰۱۶ تاکنون) |
---|
برندگان یک بار توپ طلا تنها در صورتی ذکر شدهاند که در یک سال دیگر نیز دوم یا سوم شده باشند.
بازیکن | برنده | جایگاه دوم | جایگاه سوم |
---|---|---|---|
![]() |
۸ بار (۲۰۰۹، ۲۰۱۰، ۲۰۱۱، ۲۰۱۲، ۲۰۱۵، ۲۰۱۹، ۲۰۲۱، ۲۰۲۳) | ۵ بار (۲۰۰۸، ۲۰۱۳، ۲۰۱۴، ۲۰۱۶، ۲۰۱۷) | ۱ بار (۲۰۰۷) |
![]() |
۵ بار (۲۰۰۸، ۲۰۱۳، ۲۰۱۴، ۲۰۱۶، ۲۰۱۷) | ۶ بار (۲۰۰۷، ۲۰۰۹، ۲۰۱۱، ۲۰۱۲، ۲۰۱۵، ۲۰۱۸) | ۱ بار (۲۰۱۹) |
![]() |
۳ بار (۱۹۸۳، ۱۹۸۴، ۱۹۸۵) | — | ۲ بار (۱۹۷۷، ۱۹۸۰) |
![]() |
۳ بار (۱۹۷۱، ۱۹۷۳، ۱۹۷۴) | ۱ بار (۱۹۷۵) | |
![]() |
۳ بار (۱۹۸۸، ۱۹۸۹، ۱۹۹۲) | — | |
![]() |
۲ بار (۱۹۷۲، ۱۹۷۶) | ۲ بار (۱۹۷۴، ۱۹۷۵) | ۱ بار (۱۹۶۶) |
![]() |
۲ بار (۱۹۹۷، ۲۰۰۲) | ۱ بار (۱۹۹۶) | ۱ بار (۱۹۹۸) |
![]() |
۲ بار (۱۹۵۷، ۱۹۵۹) | ۱ بار (۱۹۵۶) | — |
![]() |
۲ بار (۱۹۷۸، ۱۹۷۹) | ۱ بار (۱۹۷۷) | |
![]() |
۲ بار (۱۹۸۰، ۱۹۸۱) | ۱ بار (۱۹۷۹) | |
![]() |
۱ بار (۱۹۶۰) | ۲ بار (۱۹۶۱، ۱۹۶۴) | ۱ بار (۱۹۶۵) |
![]() |
۱ بار (۱۹۶۵) | ۲ بار (۱۹۶۲، ۱۹۶۶) | — |
![]() |
۱ بار (۱۹۶۶) | ۲ بار (۱۹۶۷، ۱۹۶۸) | |
![]() |
۱ بار (۱۹۵۸) | ۱ بار (۱۹۵۹) | ۲ بار (۱۹۵۶، ۱۹۵۷) |
![]() |
۱ بار (۱۹۷۰) | ۱ بار (۱۹۷۲) | ۲ بار (۱۹۶۹، ۱۹۷۳) |
![]() |
۱ بار (۱۹۹۸) | ۱ بار (۲۰۰۰) | ۱ بار (۱۹۹۷) |
![]() |
۱ بار (۱۹۶۹) | ۱ بار (۱۹۶۳) | — |
![]() |
۱ بار (۱۹۸۷) | ۱ بار (۱۹۸۸) | |
![]() |
۱ بار (۱۹۹۰) | ۱ بار (۱۹۹۱) | |
![]() |
۱ بار (۱۹۹۳) | ۱ بار (۱۹۹۴) | |
![]() |
۱ بار (۱۹۹۴) | ۱ بار (۱۹۹۲) | |
![]() |
۱ بار (۲۰۰۴) | — | ۲ بار (۱۹۹۹، ۲۰۰۰) |
![]() |
۱ بار (۱۹۶۸) | ۱ بار (۱۹۷۱) | |
![]() |
۱ بار (۱۹۷۷) | ۱ بار (۱۹۸۳) | |
![]() |
۱ بار (۲۰۰۵) | ۱ بار (۲۰۰۴) | |
![]() |
۱ بار (۲۰۱۸) | — | |
![]() |
۱ بار (۲۰۲۲) |
باشگاه | بازیکنان | تعداد |
---|---|---|
![]() |
۸ | ۱۲ |
![]() |
۶ | |
![]() |
۸ | |
![]() | ||
![]() |
۳ | ۵ |
![]() |
۴ | ۴ |
![]() |
۲ | ۲ |
![]() | ||
![]() |
۱ | |
![]() | ||
![]() |
۱ | |
![]() | ||
![]() | ||
![]() | ||
![]() | ||
![]() | ||
![]() | ||
![]() | ||
![]() | ||
![]() | ||
![]() |
یک جایزهٔ افتخاری تحت عنوان سوپر توپ طلا (به انگلیسی: Super Ballon d'Or) در سال ۱۹۸۹ میلادی به آلفردو دی استفانو اعطا شد، پس از آنکه وی در رأیگیری مجلهٔ فرانس فوتبال از یوهان کرایف و میشل پلاتینی پیشی گرفت.[71]
یک دهه بعد، فرانس فوتبال پس از رأیگیری از برندگان پیشین توپ طلا، پله را بهعنوان بازیکن فوتبال قرن انتخاب کرد. از میان ۳۴ برندهٔ سابق، ۳۰ نفر در رأیگیری شرکت کردند؛ استنلی ماتیوس، عمر سیووری، و جرج بست در رأیگیری شرکت نکردند و لو یاشین نیز درگذشتهبود. به هر رأیدهنده پنج رأی به ارزش پنج امتیاز اختصاص یافت، با این حال، دی استفانو فقط نفر اول، پلاتینی نفر دوم و سوم، و ژرژ وهآ دو بازیکن را برای مقام پنجم انتخاب کردند. پله با دریافت ۱۷ رأی، یعنی تقریباً دو برابر بیشتر از دیگو مارادونا، برنده اعلام شد.[72]
بازیکن | امتیاز | اول | دوم | سوم | چهارم | پنجم |
---|---|---|---|---|---|---|
![]() |
۱۲۲ | ۱۷ | ۵ | ۴ | ۲ | ۱ |
![]() |
۶۵ | ۳ | ۶ | ۵ | ۵ | |
![]() |
۶۲ | ۱ | ۴ | ۷ | ۹ | ۲ |
![]() |
۴۴ | ۴ | ۳ | ۳ | ۱ | ۱ |
![]() |
۴۰ | ۱ | ۵ | ۱ | ۳ | ۶ |
همزمان با شصتمین سالگرد تأسیس جایزهٔ توپ طلا در سال ۲۰۱۶ میلادی، فرانس فوتبال ارزیابی مجدد جوایز ارائهشدهٔ پیش از سال ۱۹۹۵ میلادی را منتشر کرد، در حالی که فقط بازیکنان اروپایی واجد شرایط دریافت این جایزه بودند. ۱۲ جایزه از ۳۹ توپ طلایی ارائهشده در این مدت به بازیکنان آمریکای جنوبی اهدا میشد. علاوه بر پله و دیگو مارادونا، گارینشا، ماریو کمپس، و روماریو نیز بهصورت گذشتهنگر بهعنوان برندگان شایسته شناخته شدند. با اینحال، برندگان اصلی بدون تغییر باقی میمانند.[73]
همچنین، مارادونا و پله برای خدماتشان به فوتبال، بهترتیب در مراسم توپ طلای ۱۹۹۶ و ۲۰۱۳ برندهٔ توپ طلای افتخاری شدند.[74][75]
سال | برندهٔ اصلی | جایگزین |
---|---|---|
۱۹۵۸ | ![]() |
![]() |
۱۹۵۹ | ![]() | |
۱۹۶۰ | ![]() | |
۱۹۶۱ | ![]() | |
۱۹۶۲ | ![]() |
![]() |
۱۹۶۳ | ![]() |
![]() |
۱۹۶۴ | ![]() | |
۱۹۷۰ | ![]() | |
۱۹۷۸ | ![]() |
![]() |
۱۹۸۶ | ![]() |
![]() |
۱۹۹۰ | ![]() | |
۱۹۹۴ | ![]() |
![]() |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.