بطرس البستانی (عربی: بطرس البستاني؛ زاده: ۱ مه ۱۸۱۹ - درگذشته: ۱۸۸۳) ملقب به معلم بطرس ادیب و زباندان و مربی و مورخ لبنانی، مربی مدرسههای ملی در لبنان و مؤلف اولین قاموس عربی بنام دائرةالمعارف: قاموس عام برای هر هنر و کار و مطلبی. معلم بطرس البستانی که در تاریخ ۱۸۸۳ درگذشت، اولین کسی بود که یک مدرسه ملی مشهور و پیشرفته را در لبنان تأسیس کرد، اولین کسی بود که یک مجله راهنمای برجسته را در لبنان بنیاد گذاشت، اولین کسی بود که یک قاموس عربی طولانی نو و بروز را تألیف نمود و اولین کسی بود که پروژه نوشتن دائرةالمعارف به زبان عربی را شروع نمود و میتوان گفت که وی یکی از بزرگترین رهبران نهضت عربی عصر حاضر بود.[1]
کنیه «البستانی» لقبی است برای یک خانواده مارونی که در دامان خودش عده زیادی از مردان ادبپرور را پرورش داد که همه آنها خدمات زیادی به زبان عربی و ادبیات عربی نمودند. بطرس البستانی در روستای الدبیه از مناطق الشوف در لبنان و در تاریخ یکم مه ۱۸۱۹ میلادی متولد شد. وی الهیات و شرعیات دین مسیحی و زبان انگلیسی را خودش فراگرفت و در سال ۱۸۴۰ به بیروت رفت و در آنجا به بعضی از فرستادگان آمریکایی عربی آموزش داد و به آنها در اداره دایره خودشان در بیروت کمک نمود.
وی در سال ۱۸۶۰ به عنوان استاد در مدرسه عبیه به کار گمارده شد که در اینکار دو سال مشغول کار بود بعد از آن به عنوان مترجم کنسولگری آمریکا در بیروت مشغول به کار گردید. بعد از سال ۱۸۶۰ میلادی وی توجه خاصی به آگاه نمودن مردم خودش نمود در این رابطه وی نشریه «نفیر سوریه» را که یک نشریه ملی و مترقی بود ایجاد و منتشر نمود، وی در این نشریه از مردم کشور خودش درخواست نمود که در کنار هم گرد بیایند و کینهها و عقدهها را به کناری بگذارند و با هم متحد شوند، در سال ۱۸۶۳ میلادی وی «المدرسه الوطنیه» (مدرسه ملی) مشهور را تأسیس نمود که اولین مدرسه ملی ارجمندی بود که از تمام نقاط لبنان و حتی از کشورهای همجوار نیز دانش آموزان برای یادگیری به این مدرسه میآمدند، در این مدرسه عربی، انگلیسی، فرانسوی و وطنپرستی آموزش داده میشد. بیشترین چیزی که معلم ما به آن شناخته میشود زبان و تألیفات وی میباشد، وی تألیفات و نوشتههای بسیاری در زمینه ریاضیات، صرف و نحو عربی و … به نگارش درآورد، بطوریکه برای ما آثار بسیار گرانبهایی در زمینه ادبیات بجا گذاشت که در عصر خود بینظیر بود. همچنین تعداد زیادی مقاله و نوشته و سخنرانی و… که در نشریات و جراید و مجلات منتشر میکرد از خود بهجای گذاشت، وی همچنین با کمک پسر بزرگ خودش سلیم ۴ نشریه را علاوه بر نفیر سوریه منتشر میکرد که عبارت بودند از الجنان، الجنه و الجنینه همه این نشریات نشریاتی سیاسی، تجاری و ادبی بودند که به صورت هفتگی یا روزانه منتشر میشدند.[2]
کتابخانه لبنان این قاموس را یک بار دیگر در دو جلد تجدید چاپ نمود و سپس در سال ۱۹۷۷ بار دیگر این قاموس را در یک جلد و با تصحیح تمام غلطهای چاپی آن مجدداً تجدید چاپ نمود که کمک بسیاری در سادگی استفاده از این قاموس مینمود.
پس از آن استاد البستانی فهرست کتاب مقدس را نیز تنظیم نمود بطوریکه در چاپ اول در ۲۹ مارس ۱۸۶۵ کتاب مقدس بدون فهرست منتشر و چاپ گردید ولی در چاپ دوم در سال ۱۸۷۵ این کتاب همراه با فهرست منتشر گردید.
دانشنامه پطرس بستانی در قطع رحلی چاپ بیروت می باشد ولی متأسفانه نه جلد آن چاپ شده و ناقص است. با این اوصاف دایرهالمعارفی جامع و عمومی است. این کتاب نفیس به جز برخی کتابخانه های بزرگ ایران در جایی پیدا نمیشود. کتاب مصور هست.نمونه هایی از دانشنامه های عربی چاپ بیروت:
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.