![cover image](https://wikiwandv2-19431.kxcdn.com/_next/image?url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/Stanislaw_Ulam.tif/lossy-page1-640px-Stanislaw_Ulam.tif.jpg&w=640&q=50)
استنیسواف اولام
From Wikipedia, the free encyclopedia
استنیسواف مارچین اولام (به لهستانی: Stanisław Marcin Ulam؛ ۱۳ آوریل ۱۹۰۹ – ۱۳ مه ۱۹۸۴) ریاضیدان، فیزیکدان هستهای و دانشمند کامپیوتر لهستانی بود. او در پروژهٔ منهتن شرکت داشت، طرح تلر–اولام را برای بمبهای هیدروژنی مطرح کرد، مفهوم اتوماتای سلولی را کشف کرد، روش مونتهکارلو را ابداع کرد و نیروی محرکه پالس هستهای را پیشنهاد داد. او در ریاضیات محض و کاربردی چندین قضیه را اثبات کرد و حدسهای متعددی را نیز برای آنها مطرح کرد.
استنیسواف اولام | |
---|---|
![]() اولام در لس آلاموس | |
زادهٔ | ۱۳ آوریل ۱۹۰۹ لمبرگ، اتریش-مجارستان (اکنون لویو، اوکراین) |
درگذشت | ۱۳ مهٔ ۱۹۸۴ (۷۵ سال) سانتافه، نیومکزیکو، ایالات متحده |
ملیت | لهستان |
شهروندی | ایالات متحده آمریکا (پس از سال ۱۹۴۱ میلادی) |
محل تحصیل | پلیتکنیک لویو جمهوری دوم لهستان |
شناختهشده برای | طرح تلر–اولام روش مونتکارلو مسئله فرمی–پاستا–اولام–سینگو نیروی محرکه پالس هستهای |
پیشینه علمی | |
شاخه(ها) | ریاضیات فیزیک هستهای علوم رایانه |
محل کار | مؤسسه مطالعات پیشرفته دانشگاه هاروارد دانشگاه ویسکانسین-مدیسن آزمایشگاه ملی لاس آلاموس دانشگاه کلرادو بولدر دانشگاه فلوریدا |
استاد راهنما | کاژیمیش کوراتوفسکی وودژیمیش استوژک |
دانشجویان دکتری | پل کلی |
او در یک خانواده ثروتمند یهودی لهستانی در لمبرگ در اتریش-مجارستان متولد شد. اولام در مؤسسه پلیتکنیک لویو در رشتهٔ ریاضیات تحصیل کرد؛ جایی که پیاچدی خود را در سال ۱۹۳۳ تحت نظارت کاژیمیش کوراتوفسکی و وودژیمیش استوژک دریافت کرد.[1] در سال ۱۹۳۵، جان فون نویمان، که اولام را در ورشو ملاقات کرده بود، از او دعوت کرد تا برای چند ماه به مؤسسه مطالعات پیشرفته در پرینستون بیاید. از سال ۱۹۳۶ تا ۱۹۳۹، او تابستانها را در لهستان و سالهای تحصیلی را در دانشگاه هاروارد در کمبریج میگذراند؛ جایی که برای پی بردن به نتایج مهمی دربارهٔ نظریه ارگودیک فعالیت میکرد. در ۲۰ اوت ۱۹۳۹، او برای آخرین بار به همراه برادر ۱۷ سالهٔ خود به نام آدام اولام راهی ایالات متحده آمریکا شد. او در سال ۱۹۴۰ استادیار دانشگاه ویسکانسین-مدیسن و در سال ۱۹۴۱ شهروند آمریکا شد.
در اکتبر ۱۹۴۳، او از هانس بیته دعوت کرد تا به پروژهٔ منهتن در آزمایشگاه مخفی لس آلاموس در نیومکزیکو بپیوندد. در آنجا، او بر روی محاسبات دینامیک سیالات کار کرد تا رفتار لنزهای انفجاری مورد نیاز یک سلاح انفجاری را پیشبینی کند. او به گروه ادوارد تلر گماشته شد و در آنجا روی بمب «سوپر تلر» برای تلر و انریکو فرمی کار کرد. اولام پس از جنگ گروه را ترک کرد تا دانشیار دانشگاه کالیفرنیای جنوبی شود؛ اما در سال ۱۹۴۶ دوباره به لس آلاموس بازگشت تا روی بمبهای هیدروژنی کار کند. او با کمک گروهی از رایانههای انسانی زن دریافت که طرح سوپر تلر غیرقابل اجرا است. در ژانویه ۱۹۵۱، اولام و تلر طرح تلر–اولام را ارائه کردند که پایه و اساس همهٔ سلاحهای هستهای شد.