From Wikipedia, the free encyclopedia
Esmaltea eta esmaila, artean esmalte portzelanikoaren barnean dagoen teknika bat da. Honetan, kristal-hautsa eta sustrato berezi bat fusionatzean lortzen da. Normalean, fusio hau 750 eta 850 °C-tan lortzen da. Beroarekin, hauts hori hasi egiten da eta materialaren kanpoaldean beiradun kapa bat sortzen da. Kapa fin hau oso gogorra eta lehuna da. Askotan, esmaltea pasta bezala aplikatzen da metalean, beiran edo zeramikan.
Bero dagoenean, opakua edo transparentea izan daiteke. Beiradun esmaltea ia metal gehienetan aplikagarria da.
Esmaltea metalezko eta zeramikazko gainazalak beiraztatuz estaltzeko, babesteko eta apaintzeko material gogorra da. Oro har, borato, silikato eta aluminatuen nahasturak izaten dira, materia erregogorrak (feldespatoa, kuartzoa, boraxa, kreta, soda, kaltzio fluoruroa eta abar) tenperatura handian galdatuz eta opakutzaileak (eztainu edo antimonio oxidoak), koloratzaileak (oxidoak) eta beste gehigarri batzuk erantsiz lortuak.
Beiradun esmaltea ezaugarri on asko dauzka. Lehuna da, eraso mekaniko edo kimikoekiko erresistetea, iraunkorra, kolore biziak manten ditzake denbora luzez eta su hartzeko oso zaila da. Bere desabatailen artean, nabaria da apurtzeko duen erreztasuna.
Esmaltearen gogortasun eta erresistentziarengatik, historian zehar gauza askotarako erabili izan da. Adibidez, XX. mendearen hasieran publizitate karteletan erabili zuten. Baita ere, labeen barrukaldeetan, platerretan eta beste sukaldaritzarako tresentan erabiltzen zen.
Bidriozko esmaltea egipzio eta greziar zibilizazioek erabiltzen zuten zeuzkaten zeramika obrak babesteko eta apaintzeko. Zibilizazio prehelenikoek hauetatik hartu zituzten erreferentziak haien lauzak margozteko Palacio de Minos-en egiaztatu den bezala. Egipzioetatik fenizioek ikasi zuten, Camiros-en (Rodas) aurkitu ziren ontzien arabera. Geroago, erromatarrak eta greziarrak industriarekin jarraitu zuten. Hauek ez zien haien arbasoak bezain leialak esmaltearekiko. Bakarrik gauza berezietan erabiltzen zuten. Bakarrik detaile batzuk erabiltzen zituzten.
Ez dakigu antzinako ekialdean dekoraziorako erabiltzen zuten ala ez. Garaiko hainbat bitxi aurkitu dira, baina ez dakite esmaltatuak dauden edota harri txikiz eta hautsez dekoratuak. Greziarrek eta erromatarrek benetako esmaltea erabili zuten. Haien fibuletan dauden dekorazio batzuk esmaltatuak zeuden. Caucason eta Siberian aurkitutako brontzedunpieza asko aurkitu dira eta hauetan esmalte kampeatuak zituzten baitan.
Erdi aroan, esmalteak berriz ere arrakasta handia hartu zuen. Bitxietan, liturgia-objektuetan, apaingarri erlijiosoetan, etab. erabiltzen zen. Esmalteak, jatorrizko piezari balio gehiago ematen zion. Europan nabarmenak dira, FrantziakoLimoges eta Espainiako Siloseko eskola.
Esmalte mota ezberdin asko ezagutzen dira bitxi eta altzariak apaintzeko. Baita ere, marrazkiak eta figurak osatzeko. Hauek jatorriagatik bereizten dira: