Igeltsua batez ere eraikuntza eta eskulturagintzan erabiltzen den material zuriari deitzen zaio, urarekin nahasten denean azkar gogortzen dena. Lehortu ondoren mortairu eta zementua bezain gogorra geratzen ez denez, konglomeratzaile baino gehiago akabera moduan erabiltzen da.
Artikulu hau eraikuntza material bati buruzkoa da;beste esanahietarako, ikus «Igeltsu (argipena)».
Igeltsu birrindu eta erdi hidratatua
Igeltsu naturalak (ezpurutasunik gabea), CaSO4 2·H2O, ez du eraikuntzan erabilpenik, baina labean egosiz gero igeltsu erdi hidratatua lortzen da, CaSO4 ½·H2O, eta hau da eraikuntzan erabiltzen den materiala, urarekin nahastuz gogortu egiten baita; birrindua saltzen da azken hau.
Gizakiak, sua menpean zuelarik, igeltsua prestatzen ikasi zuen, buztina aldera batera utziz; emokatzeko, hormarriak lotu eta etxebizitzetako juntadurak ixteko hasi ziren erabiltzen.
Çatal-Huyuk: K.a. IX. mendean igeltsu eta kare emokatuak topa ditzakegu, fresko margoekin batera.
Jeriko zaharra: K. a. VI. mendean igeltsu moldekatua erabili zen.
Grezia klasikoa: Teofrasto greziar idazleak, harriari buruzko bere tratatuan igeltsua (gipsos) definitzen du, baita igeltsu meatokiak eta erabilpen batzuk ere.
Erromatarrak: Vitruvio arkitekto eta aztertzaileak igeltsua (gypsum) deskribatzen du, erromatarrek karea eta zementu naturalak erabiltzen zituzten arren.
Erdi Aroa: Batez ere Paris inguruan estaldura, forjatu eta tabikeetan erabili zen. Arabiarrek Iberiar penintsulan zabaldu zuten erabilpena, igeltsulan landuak egiteko.
Igeltsu naturala, edo CaSO4 2·H2O, kaltzio sulfatoa eta bi ur molekulek osatzen dute. Tenperatura altuan ur molekulak askatu egiten dira, baina hori gertatu bitartean igeltsuak fase ezberdinak jasaten ditu, eraikuntzan erabiltzen diren igeltsu ezberdinak lortuaz:
Giro-tenperatura: Igeltsu naturala edo kaltzio sulfato bihidratatua (CaSO4 2·H2O):
107°C: kaltzio sulfato erdi-hidratatua sortzen da (CaSO4 ½·H2O).
107 - 200°C: erdi hidratuaren lehortzea. Aurrekoak baino hartze azkarragoa du. Iztukurako igeltsu komertziala.
200 - 300°C: ur hondarra duen igeltsua. Hartze oso geldoa eta erresistentzia altukoa.
300 - 400°C: hartze azkarreko igeltsua, baina erresistentzia baxukoa.
500 - 700°C: igeltsu anhidroa, hartze oso geldoa edo hartzerik ez duena. Igeltsu-hila.
750 - 800°C: igeltsu hidrauliko hasten da osatzen.
800 - 1000°C: ohiko igeltsu hidraulikoa.
1000 - 1400°C: igeltsu hidraulikoa, kare libre gehiago eta azkarrago hartzen duena.
Ohiko igeltsuak edo faseanitzak
Igeltsu beltza: Ezpurutasun gehiago ditu, ale lodia, kolore grisa. Luzituko lehen geruzan erabili ohi da.
Igeltsu zuria: Ezpurutasun gutxi, ale fina. Azken luzituan erabiltzen da batez ere.
Igeltsu gorria: Beste mineralen ezpurutasunak ematen diote kolorea. Oso estimatua da zaharberrikuntzan.
Industria igeltsuak edo labe mekanikokoak
Eraikuntza igeltsua.
Lodia.
Fina.
Eskaiola: Kalitate gehiagokoa eta ale finagoa, %90eko purutasunetik gora du.
Gehigarridun igeltsuak
Eraikuntzako igeltsua.
Lodia.
Fina.
Igeltsu fin bereziak.
Igeltsu arindu kontrolatua.
Azaleko gogortasun handia duen igeltsua.
Proiekzio mekanikoko igeltsu arina.
Kola-igeltsuak eta eransgarriak.
Eraikuntza
Luzitu eta erreboko moduan, baita lotzeko eta junturetako pasta bezala.