![cover image](https://wikiwandv2-19431.kxcdn.com/_next/image?url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Delhi_Montage.jpg/640px-Delhi_Montage.jpg&w=640&q=50)
Delhio
urbego en Barato; inkluzivas Nov-Delhion, kiu estas la ĉefurbo de Barato / From Wikipedia, the free encyclopedia
Delhio (hindie दिल्ली [dilli]) estas ĉefurba teritorio[1] kaj la dua plej granda urbo de Barato, kun ĉirkaŭ 18 milionoj da loĝantoj, kaj la oka al la tria plej loĝata de la mondo depende de la fonto kaj la kriterioj.
![Thumb image](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/76/Delhi_banner_India_gate.jpg/640px-Delhi_banner_India_gate.jpg)
Delhio | ||
hindie दिल्ली, panĝabe ਦਿੱਲੀ, urdue دِلّی, angle Delhi | ||
urbo | ||
Laŭ horloĝmontriloj: Lotusa templo, Kripto de Humajuno, Placo Connaught, Akŝarĝam, Barata Pordego | ||
|
||
Oficiala nomo: दिल्ली | ||
Kromnomoj: La koro de Barato, La urbo de Djinns, La ĉefurbo, La unua urbo | ||
Lando | ![]() | |
---|---|---|
Asocia regiono | Nacia ĉefurba teritorio | |
Distriktoj de Delhio | 9
- Nov-Delhio - Centra Delhio - Norda Delhio - Nordorienta Delhio - Orienta Delhio - Suda Delhio - Sudokcidenta Delhio - Okcidenta Delhio - Nordokcidenta Delhio | |
Historiaj regionoj | Mogola Imperio, Brita Hindio | |
Rivero | Jamuno | |
Situo | Delhio | |
- alteco | 293 m s. m. | |
- koordinatoj | 28° 36′ 36″ N 77° 13′ 48″ O (mapo) | |
Areo | 1 483,00 km² (148 300 ha) | |
Loĝantaro | 12 565 901 (2010) | |
- de metropolo | 18 916 890 | |
Denseco | 8 473,3 loĝ./km² | |
Estiĝo | 6-a jarcento a.K. | |
Urbestro | Shelly Oberoi
(ekde februaro 2023) | |
Horzono | BST (UTC+5:30) | |
Poŝtkodo | 110 xxx | |
Telefona antaŭkodo | 91-11- XXXX XXXX | |
Aŭtokodoj | DL-xx | |
![]() | ||
Retpaĝo: www.delhigovt.nic.in | ||
![]() | ||
![]() | ||
Delhio estis historie kaj kulture konektita kun la Supra Doab[2] de la riversistemo de la Jamuna-Gango kaj kun la Panĝaba regiono.[3] Ĝi estas borde de Harjano ĉe la tri flankoj kaj de Utar-Pradeŝo oriente. Ĝi estas la plej granda urbo en Barato en terminoj de geografia areo — ĉirkaŭ 1,484 km² (573 sq mi). Laŭ la stato de 2016 en la urbo vivis 26 495 000 loĝantoj, kio rezultigas loĝdenson de 18 962 loĝantoj/km², kaj kio faras ĝin la dua plej loĝata urbo kaj dua plej loĝata urba aglomeraĵo en Barato kaj 3a plej granda urba areo[4] en la mondo.[5][6] Tia estas la naturo de urba etendo en Delhio ke ties kresko etendis trans la NCT por aligi urbojn en najbaraj ŝtatoj kaj je ties plej granda etendo povas kalkuli loĝantaron de ĉirkaŭ 25 milionoj da loĝantoj en 2014.[7] Post Mumbajo, Delhio havas la duan plej altan nombron de miliarduloj kaj milionuloj inter ĉiuj urboj en Barato.[8][9]
Delhio estas ekonomia kaj komerca centro, trafiknodo, kulturcentro kun universitatoj, teatrejoj, muzeoj, artgalerioj kaj pompaj konstruaĵoj el la Mogola Imperio. Delhio estas iama ĉefurbo de Hindio, ekde 1931 la ĉefurbo estas Nov-Delhio. Delhio estas aŭtonoma urbo, kun la nomo Nacia Ĉefurba Regiono aŭ Nacia Ĉefurba Teritorio de Delhio.
Delhio estis kontinue loĝata ekde la 6a jarcento a.K.[10] Tra plej parto de sia historio, Delhio servis kiel ĉefurbo de variaj regnoj kaj imperioj. Ĝi estis konkerita, rabita kaj rekonstruita kelkajn fojojn, partikulare dum la mezepoka periodo, kaj moderna Delhio estas aro de nombraj urboj etendaj tra la metropolita regiono.
Delhio kaj ties urba regiono ricevis la specialan statuson de Nacia Ĉefurba Regiono (NĈR) laŭ la 69a Amendo de 1991 al la Konstitucio de Barato. La NĈR inkludas la najbarajn urbojn de Faridabado, Gurgaono, Noida, Gaziabad, Neharparo (Granda Faridabado), Granda Noida, Bahadurgarho, Sonipato, Panipato, Karnal, Rohtako, Biŭani, Reŭari, Bagpato, Merato, Muzaffarnagar, Alŭaro, Baratpuro kaj aliaj najbaraj urboj. Unia teritorio, nome la politika administracio de NĈT de Delhio nuntempe pli proksime similas al tiu de ŝtato de Barato, kun sia propra registaro, alta tribunalo kaj plenuma konsilio de ministroj estrita de ĉefministro. Nova Delhio estas kune administrita de la federacia registaro de Barato kaj de la loka registaro de Delhio, kaj estas la ĉefurbo de la NĈT de Delhio.