From Wikipedia, the free encyclopedia
Το υδροξείδιο του νατρίου ή καυστικό νάτριο ή καυστική σόδα είναι ετεροπολική (ιοντική) ένωση, ισχυρή βάση με χημικό τύπο NaOH.
Είναι ουσία λευκή, κρυσταλλική, πολύ υγροσκοπική, και απορροφά διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα, για αυτό πρέπει να αποθηκεύεται σε δοχεία καλά κλεισμένα και αεροστεγή. Το καθαρό υδροξείδιο του νατρίου διατίθεται στο εμπόριο σε πλαστικά δοχεία σε κοκκώδη μορφή. Είναι χημική ένωση πολύ διαλυτή στο νερό και η διάλυση αυτή είναι ισχυρά εξώθερμη. Είναι επίσης διαλυτή στην αιθανόλη (οινόπνευμα) και στη μεθανόλη.
Υδροξείδιο του νατρίου | |||
---|---|---|---|
![]() | |||
![]() | |||
Γενικά | |||
Όνομα IUPAC | υδροξείδιο του νατρίου | ||
Άλλες ονομασίες | Καυστική σόδα, καυστικό νάτριο | ||
Χημικά αναγνωριστικά | |||
Μοριακή μάζα | 39,9971 g/mol | ||
Αριθμός CAS | 1310-73-2 | ||
SMILES | [OH-].[Na+] | ||
InChI | 1/Na.H2O/h;1H2/q+1;/ p-1/fNa.HO/h;1h/qm;-1 | ||
Αριθμός EINECS | 215-185-5 | ||
Αριθμός RTECS | WB4900000 | ||
PubChem CID | 14798 | ||
Φυσικές ιδιότητες | |||
Σημείο τήξης | 323 °C (596 K) | ||
Σημείο βρασμού | 1388 °C (1661 K) | ||
Πυκνότητα | 2,13 g/cm3, στερεό | ||
Διαλυτότητα στο νερό | 111 g/100 mL (στους 20 °C) | ||
Διαλυτότητα σε άλλους διαλύτες | Αιθανόλη (13,9 g/100 mL), μεθανόλη (23,8 g/100 mL), γλυκερόλη | ||
Δείκτης διάθλασης , nD | 1,412 | ||
Χημικές ιδιότητες | |||
Ελάχιστη θερμοκρασία ανάφλεξης | Μη αναφλέξιμο | ||
Επικινδυνότητα | |||
Φράσεις κινδύνου | R35 | ||
Φράσεις ασφαλείας | S1/2, S26, S37/39, S45 | ||
Εκτός αν σημειώνεται διαφορετικά, τα δεδομένα αφορούν υλικά υπό κανονικές συνθήκες περιβάλλοντος (25°C, 100 kPa). |
1. Επίδραση νερού στο νάτριο[1] :
2. Επίδραση νερού στο οξείδιο του νατρίου:
3. Αντίδραση διπλής αντικαταστάσεως, δηλαδή του τύπου «άλας1 + βάση1 → άλας2 + βάση2». Το παραγόμενο «άλας2» πρέπει να είναι δυσδιάλυτο, έτσι ώστε να καθιζάνει στο δοχείο και να απομακρύνεται μετά με διήθηση. Η «βάση2» μπορεί να απομονωθεί μετά από εξάτμιση του νερού του διαλύματος. Π.χ.:
1. «Καυστικοποίηση» του ανθρακικού νατρίου (σόδας), που γίνεται με επίδραση ασβεστόνερου:
2. Ηλεκτρόλυση πυκνού διαλύματος χλωριούχου νατρίου (NaCl) με αδρανή ηλεκτρόδια. Αποτελεί τη σημαντικότερη μέθοδο παραγωγής NaOH σε βιομηχανική κλίμακα και πραγματοποιείται γενικά ως εξής:
* Η συνολκή αντίδραση είναι:
Τόσο το υδατικό διάλυμα, όσο και το τήγμα NaOH είναι ισχυρές βάσεις σύμφωνα με τη θεωρία για τις βάσεις του Αρρένιους. Το ανιόν υδροξύλιο (OH−) είναι η ισχυρότερη βάση σύμφωνα με τη θεωρία οξέων-βάσεων των Brönsted-Lowry. Το OH− είναι επίσης βάση κατά Lewis.
Το NaΟΗ είναι πολύ σταθερή ένωση και δεν διασπάται με θέρμανση. Μπορεί να κρυσταλλωθεί με διαφορετικό πλήθος μορίων νερού σε διάφορες θερμοκρασίες :
Από τα υδατικά διαλύματά του, το NaOH κρυσταλλώνεται ως μονοϋδρίτης μεταξύ 12,8 °C και 61,8 °C με σημείο τήξεως 65,1 °C και πυκνότητα 1,829 kg/m3. Δίνει τις εξής αντιδράσεις :
1. Αντιδράσεις οξέος-βάσης. Αυτές είναι των γενικών σχημάτων «βάση + οξύ → άλας + νερό» και «βάση + όξινο οξείδιο → άλας + νερό». π.χ.:
2. Αντιδράσεις καταβύθισης ιζήματος ή έκλυσης αερίου με το γενικό σχήμα «βάση + άλας → νέα βάση + νέο άλας» π.χ.
3. Αντιδρά με θέρμανση με το αργίλιο (Al), τον ψευδάργυρο (Zn) και τον κασσίτερο (Sn), ενώ με σύντηξη αντιδρά και με το βόριο (Β) και το πυρίτιο (Si) :
4. Προσβάλλει το γυαλί αντιδρώντας με το οξείδιο του πυριτίου (SiO2) που αυτό περιέχει:
Γι' αυτό δεν πρέπει να αποθηκεύεται πυκνό διάλυμα NaOH μέσα σε γυάλινο σκεύος για πολύ καιρό. Δεν προσβάλλει τον σίδηρο.
5. Αντιδρά με οργανικές ενώσεις που παρουσιάζουν όξινες ιδιότητες, όπως είναι τα καρβοξυλικά οξέα (RCOOH)[3] και οι φαινόλες[4]. Π.χ.:
6. Επίσης αντιδρά με τα αλκυλαλογονίδια (CνH2ν+1X) και με τα υπόλοιπα οργανικά αλογονίδια [5]:
7. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η αντίδραση του NaOH με τους κορεσμένους εστέρες του τύπου RCOOR'[6], οπότε παράγονται άλατα με Na και αλκοόλες. Η αντίδραση είναι βασική υδρόλυση πιό γνωστή ως σαπωνοποίηση αφού αποτελεί την κυριότερη μέθοδο παραγωγής σαπουνιού:
8. Το αραιό διάλυμα NaOH αντιδρά με το χλώριο (Cl2) και το βρώμιο (Br2). Π.χ.:
Η αντίδραση είναι μια αυτοοξειδοαναγωγή, διότι ένα μέρος του αλογόνου οξειδώνεται [8] και ένα μέρος ανάγεται[9].
9. Το πυκνό διάλυμα NaOH αντιδρά με το Cl2, το Br2 και το ιώδιο (Ι2) με ταυτόχρονη θέρμανση π.χ.:
Κι αυτή η αντίδραση είναι μια αυτοοξειδοαναγωγή [10].
10. Το πυκνό διάλυμα NaOH αυτοοξειδώνει[11] επίσης τον φωσφόρο P4. Έτσι παράγεται φωσφίνη (PH3) και υποφωσφορώδες νάτριο (NaH2PO2):
11. Ηλεκτρόλυση διαλύματος NaOH με αδρανή ηλεκτρόδια. Μέσα στο διάλυμα του ηλεκτρολύτη υπάρχουν: Na+, OH-, Η+, H2O:
12. Ηλεκτρόλυση τήγματος NaOH με αδρανή ηλεκτρόδια. Στο τήγμα υπάρχουν μόνο τα ιόντα Na+ και ΟΗ− από το κρυσταλλικό πλέγμα του NaOH.
Το υδροξείδιο του νατρίου χρησιμοποιείται :
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.