From Wikipedia, the free encyclopedia
Οι εκδόσεις είναι η δραστηριότητα διάθεσης πληροφοριών, λογοτεχνίας, μουσικής, λογισμικού και άλλου περιεχομένου στο κοινό προς πώληση ή δωρεάν.[1][2] Ο όρος μπορεί να αναφέρεται και στην εκδοτική εταιρεία ή τον εκδοτικό οίκο που δραστηριοποιείται στον χώρο αυτόν.[2][3] Παραδοσιακά, ο όρος αναφέρεται στη δημιουργία και διανομή έντυπων έργων, όπως βιβλία, κόμικς, εφημερίδες και περιοδικά. Με την έλευση των ψηφιακών τεχνολογιών, το πεδίο εφαρμογής επεκτάθηκε και περιλαμβάνει ψηφιακές εκδόσεις, όπως ηλεκτρονικά βιβλία, ψηφιακά περιοδικά, ιστότοπους, μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μουσική και βιντεοπαιχνίδια.
Ο εμπορικός εκδοτικός κλάδος κυμαίνεται από μεγάλους πολυεθνικούς ομίλους όπως News Corp, Pearson, Penguin Random House και Thomson Reuters[4] μέχρι τις μεγάλες εκδοτικές εταιρείες και χιλιάδες μικρούς ανεξάρτητους εκδότες. Διαθέτει διάφορα τμήματα, όπως εμπορικές εκδόσεις έργων μυθοπλασίας και μη, εκπαιδευτικές εκδόσεις και ακαδημαϊκές και επιστημονικές εκδόσεις.[5] Εκδόσεις γίνονται επίσης από κράτη, κοινωνίες πολιτών και ιδιωτικές εταιρείες για διοικητικές απαιτήσεις ή απαιτήσεις συμμόρφωσης, επιχειρηματικούς, ερευνητικούς, υπερασπιστικούς στόχους ή στόχους δημόσιου συμφέροντος.[6] Αυτές μπορεί να είναι ετήσιες εκθέσεις, ερευνητικές εκθέσεις, έρευνες αγοράς, πολιτικές ενημερώσεις και τεχνικές εκθέσεις. Η αυτοέκδοση, που συνίσταται σε έκδοση με χρηματοδότηση από τον ίδιο τον δημιουργό,[7] έχει γίνει πολύ συνηθισμένη.
Η έκδοση έχει εξελιχθεί από μια μικρή, αρχαία μορφή που περιορίζεται από τον νόμο ή τη θρησκεία σε μια σύγχρονη, μεγάλης κλίμακας βιομηχανία που διαδίδει κάθε είδους πληροφορίες.[8]
Ο όρος εκδότης μπορεί να αναφέρεται σε μια εκδοτική εταιρεία ή έναν εκδοτικό οίκο ή σε ένα άτομο που ηγείται μιας εκδοτικής εταιρείας, εντύπου, περιοδικού ή εφημερίδας.[9]
Οι εφημερίδες και οι ειδησεογραφικοί ιστότοποι δημοσιεύουν τρέχουσα ρεπορτάζ, άρθρα και άλλα κείμενα που γράφονται από δημοσιογράφους και διατίθενται δωρεάν ή επί πληρωμή, μεμονωμένα είτε μέσω συνδρομής. Είναι γεμάτα με φωτογραφίες ή άλλα μέσα και συνήθως επιδοτούνται μέσω διαφημίσεων. Συνήθως καλύπτουν τοπικές, εθνικές και διεθνείς ειδήσεις ή παρουσιάζουν έναν συγκεκριμένο κλάδο, όπως π.χ. την οικονομία ή τον αθλητισμό. Ο κλάδος των ειδήσεων έχει σκοπό να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον, να ζητά από άτομα και επιχειρήσεις να λογοδοτούν και να προωθεί την ελευθερία της ενημέρωσης και του λόγου.[10] Οι συντάκτες διαχειρίζονται το ύφος της έκδοσής τους. Για παράδειγμα, ένα αρνητικό ή θετικό άρθρο μπορεί να επηρεάσει την οπτική γωνία του αναγνώστη.[11]
Το επιστημονικό περιοδικό είναι μια ακαδημαϊκή ή τεχνική δημοσίευση που διατίθεται επίσης σε ψηφιακή ή/και έντυπη μορφή και που περιέχει άρθρα γραμμένα από ερευνητές, καθηγητές και άτομα με επαγγελματική πείρα. Αυτές οι δημοσιεύσεις περιορίζονται σε ένα συγκεκριμένο πεδίο και ενίοτε υπερβαίνουν τα όρια αυτού του πεδίου. Συνήθως έχουν διαδικασίες ομότιμης αναθεώρησης πριν δημοσιευτούν για να ελεγθεί η εγκυρότητα και η ποιότητα του περιεχομένου τους.[12]
Το περιοδικό είναι ένα έργο που εκδίδεται σε τακτά χρονικά διαστήματα με δημιουργικό στήσιμο, φωτογραφίες και εικονογραφήσεις που καλύπτουν ένα συγκεκριμένο θέμα ή ενδιαφέρον. Τα περιοδικά είναι διαθέσιμα σε έντυπη ή ψηφιακή μορφή (είτε σε εφαρμογές/ιστοτόπους όπως το Readly ή με δωρεάν πρόσβαση σε εφαρμογές/ιστοτόπους όπως το Issuu).
Η παγκόσμια εκδοτική βιομηχανία βιβλίων αποτελείται από βιβλία που ανήκουν είτε στον χώρο της μυθοπλασίας είτε όχι σε μορφή έντυπη, ebook ή ακουστικού βιβλίου. Η αγορά βιβλίων για κάποιες γλώσσες είναι τεράστια. Για παράδειγμα, 1,5 δισεκατομμύριο άτομα περίπου γνωρίζουν αγγλικά.[13] Διατίθενται επίσης μεταφραστικές υπηρεσίες για να είναι προσβάσιμα αυτά τα κείμενα και σε άλλες γλώσσες. Η αυτοέκδοση καθιστά τις εκδόσεις αυτές ευρέως προσβάσιμες μέσω ψηφιακών εκτυπώσεων ή διαδικτυακών πλατφορμών αυτοέκδοσης. Η τεχνολογία οθόνης e-reader συνεχίζει να βελτιώνεται με αυξανόμενη ανάλυση, καθιστώντας όλο και πιο άνετη την ηλεκτρονική ανάγνωση. Για κάθε βιβλίο, καταχωρίζεται ένας διεθνής πρότυπος αριθμός βιβλίου (ISBN) μέσα από τον οποίο αναγνωρίζεται.
Οι κατάλογοι περιέχουν ευρετηριασμένα δεδομένα με δυνατότητα αναζήτησης προσώπων, επιχειρήσεων, προϊόντων και υπηρεσιών. Στο παρελθόν τυπώνονταν, αλλά τώρα είναι κυρίως στο διαδίκτυο. Οι κατάλογοι είναι διαθέσιμοι ως λίστες με δυνατότητα αναζήτησης, χάρτες, πύλες για συγκεκριμένους τομείς, ιστότοποι αξιολόγησης (ειδικοί ή γενικοί) ή ιστότοποι σύγκρισης. Αν και ορισμένες επιχειρήσεις μπορεί να μη θεωρούν ότι είναι εκδότες, ο τρόπος εμφάνισης των δεδομένων αυτών είναι ο ίδιος με αυτόν των εκδόσεων.
Εγχειρίδιο είναι ένα εκπαιδευτικό έντυπο ή ηλεκτρονικό βιβλίο, που περιέχει πληροφορίες για ένα συγκεκριμένο θέμα και χρησιμοποιείται από άτομα που μελετούν αυτό το θέμα.[14][15] Η ανάγκη για έκδοση σχολικών βιβλίων είναι συνεχής λόγω της παγκόσμιας ανάγκης για εκπαίδευση.[16][17] Τα εγχειρίδια μεγάλων εκδοτών ενσωματώνονται σε διαδικτυακές πλατφόρμες μάθησης και σε βιβλιοθήκες με ψηφιακό περιεχόμενο.[18] Οι πανεπιστημιακές εκδόσεις διευθύνονται από ένα πανεπιστήμιο. Το Oxford University Press είναι ο μεγαλύτερος πανεπιστημιακός εκδότης στον κόσμο και ειδικεύεται στην έρευνα, την εκπαίδευση και τη διδασκαλία της αγγλικής γλώσσας διεθνώς.[19] Στην Ελλάδα, υπεύθυνος για την έκδοση όλων των διδακτικών βιβλίων του δημοτικού, του γυμνασίου, του λυκείου και διαφόρων σχολών ήταν, μέχρι το 2012, ο Οργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων (ΟΕΔΒ).[20] Τον ρόλο του ΟΕΔΒ ανέλαβε το Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών και Εκδόσεων «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ», η Διεύθυνση Εκδόσεων του οποίου ιδρύθηκε το καλοκαίρι του 2011 σε συνέχεια του νόμου 3966/2011.
Μια έκδοση εμπορικών προϊόντων είναι ένας οπτικός κατάλογος ή λίστα με μια μεγάλη γκάμα προϊόντων που επιτρέπουν στους καταναλωτές να περιηγηθούν και να αγοράσουν εμπορεύματα από μια συγκεκριμένη εταιρεία.[21] Σε έντυπη μορφή, έχει συνήθως τη μορφή φυλλαδίου ή μπροσούρας. Με το διαδίκτυο, αυτές οι εκδόσεις έχουν εξελιχθεί σε βάσεις δεδομένων με δυνατότητα αναζήτησης και είναι γνωστές με τον όρο ηλεκτρονικό εμπόριο. Τέτοιες εκδόσεις εταιρειών όπως IKEA[22] ή Άλφα Βήτα Βασιλόπουλος[23] επιτρέπουν στον πελάτη να περιηγηθεί σε μια
πλήρη σειρά αν δεν έχει αποφασίσει για τις αγορές του.
Μέχρι πρόσφατα, τα έντυπα βιβλία ήταν η κύρια πηγή καταγραφής γνώσεων. Για λόγους προσβασιμότητας και παγκόσμιας απήχησης, αυτό το περιεχόμενο μπορεί να προωθηθεί στον παγκόσμιο ιστό. Η Βρετανική Βιβλιοθήκη, για παράδειγμα, διαθέτει περισσότερα από 170 εκατομμύρια αντικείμενα με 3 εκατομμύρια νέες προσθήκες κάθε χρόνο.[24] Με τη συγκατάθεση του ιδιοκτήτη, το περιεχόμενο μπορεί να δημοσιευτεί στο διαδίκτυο μέσω ηλεκτρονικών βιβλίων, ακουστικών βιβλίων, ιστότοπων που βασίζονται σε συστήματα διαχείρισης περιεχομένου, διαδικτυακών πλατφορμών μάθησης, βίντεο ή εφαρμογών για κινητά.
Η διαφήμιση μπορεί να προσφέρει εισόδημα στους εκδότες. Εάν υπάρχει απόδοση της επένδυσης (ROI) από τη διαφήμιση, ο εκδότης μπορεί να αυξήσει το εισόδημά του εκθετικά αυξάνοντας τις δαπάνες. Είναι δυνατή απόδοση έως και 10 λίρες ανά 1 λίρα που επενδύεται.[25][26] Ομοίως, οποιαδήποτε εξοικονόμηση κόστους που βλάπτει την εμπειρία πελάτη/καταναλωτή μπορεί να επηρεάσει μια εταιρεία μακροπρόθεσμα. Το πολυκαναλικό μάρκετινγκ μπορεί να είναι πιο οικονομικό για τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης εμπειρίας που δεν μπορεί να επιτευχθεί με ένα μόνο κανάλι. Επίσης, η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για τη διαφήμιση έχει καλή απόδοση επένδυσης (ROI) εάν δημιουργηθεί σύγχρονο, υψηλής ποιότητας περιεχόμενο που αντανακλά θετικά την εταιρεία.
Ο κινηματογράφος, η τηλεόραση, το ραδιόφωνο και οι διαφημίσεις δημοσιεύουν πληροφορίες στο κοινό τους. Τα παιχνίδια στον υπολογιστή, οι εφαρμογές ροής και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δημοσιεύουν περιεχόμενο με διάφορους τρόπους που μπορούν να τραβήξουν το κοινό περισσότερο. Η εμπορία πρόσθετων προϊόντων που σχετίζονται στενά με μια εμπορική ταινία, όπως το Star Wars, είναι ένα παράδειγμα συνδεδεμένης έκδοσης.[27] Αυτά τα προϊόντα περιλαμβάνουν αλλά δεν περιορίζονται σε spin-off βιβλία, graphic novels, σάουντρακ άλμπουμ, παιχνίδια υπολογιστή, μοντέλα και παιχνίδια, αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και διαφημιστικές εκδόσεις. Παραδείγματα δεσμευμένων εκδόσεων που βασίζονται σε βιβλία είναι τα franchise Χάρι Πότερ και Τζέιμς Μποντ.
Υπάρχουν τέσσερα κύρια είδη στις εκδόσεις βιβλίων:
Το 2013, η εκδοτική εταιρεία Penguin (ιδιοκτησία της Pearson) και η Random House (ιδιοκτησία της Bertelsmann ) συγχωνεύτηκαν, περιορίζοντας τον εκδοτικό χώρο σε λίγους μεγάλους εκδότες, καθώς προσαρμόστηκαν στα ψηφιακά μέσα.[32] Η συγχώνευση δημιούργησε τον μεγαλύτερο εκδότη εμπορικών βιβλίων παγκοσμίως, με παγκόσμιο μερίδιο αγοράς άνω του 25%.[33] Περίπου το 60 τοις εκατό[34] των αγγλόφωνων βιβλίων παράγονται μέσω αυτών των εκδοτικών οίκων: Penguin Random House, Hachette, HarperCollins, Simon & Schuster και Macmillan. Τον Νοέμβριο του 2020, η ViacomCBS συμφώνησε να πουλήσει τη Simon & Schuster, την τρίτη μεγαλύτερη εκδοτική εταιρεία στις Ηνωμένες Πολιτείες, στην Penguin Random House σε μια συμφωνία που, αν είχε πραγματοποιηθεί, θα είχε δημιουργήσει τη μεγαλύτερη εκδοτική εταιρεία στον κόσμο.[32] Στις 2 Νοεμβρίου 2021, το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ υπέβαλε αγωγή για να εμποδίσει τη συγχώνευση για λόγους αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας και στις 31 Οκτωβρίου 2022, το δικαστήριο αποφάσισε υπέρ του υπουργείου, σταματώντας τη συγχώνευση.[35]
Αν και οι εταιρείες εφημερίδων και περιοδικών συχνά εξακολουθούν να έχουν πιεστήρια, οι εκδότες βιβλίων σπάνια κάνουν το ίδιο. Ομοίως, συνήθως πουλούν τα τελικά προϊόντα μέσω ενός διανομέα που αποθηκεύει και διανέμει τα εμπορεύματα του εκδότη έναντι ποσοστιαίας αμοιβής ή πουλάει βάσει πωλήσεων ή επιστροφών.
Η έλευση του διαδικτύου έχει προσφέρει έναν τρόπο διανομής των βιβλίων που εξαλείφει την ανάγκη για φυσική εκτύπωση, παράδοση και αποθήκευση. Η διαδικασία προετοιμασίας ενός ηλεκτρονικού βιβλίου είναι η ίδια με την έντυπη έκδοση, με μικρές παραλλαγές. Η δημοσίευση ηλεκτρονικών βιβλίων εξαλείφει επίσης ορισμένα έξοδα όπως η έκπτωση στους λιανοπωλητές (συνήθως περίπου 45 τοις εκατό).[36]
Μερικοί μεγάλοι εκδότες έχουν ολόκληρα τμήματα αφιερωμένα σε ένα μόνο franchise, π.χ., η Ballantine Del Rey LucasBooks έχει τα αποκλειστικά δικαιώματα στο Star Wars στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ η Random House UK (Bertelsmann)/Century LucasBooks έχει τα ίδια δικαιώματα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ο βρετανικός δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας BBC έχει δικό του εκδοτικό τμήμα που τα πάει πολύ καλά με μακρόβιες σειρές όπως το Doctor Who. Οι πωλήσεις αυτών των έργων συχνά ξεπερνούν τις πωλήσεις οποιουδήποτε αυτόνομου έργου, γεγονός που τα τοποθετεί στο επίκεντρο του εταιρικού ενδιαφέροντος.[37]
Οι προσβάσιμες εκδόσεις χρησιμοποιούν την ψηφιοποίηση βιβλίων επισημειώνοντάς τα σε γλώσσα XML και από αυτή τη μορφή παράγουν πολλαπλές μορφές, συχνά στοχεύοντας σε όσους αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην ανάγνωση. Αυτές οι μορφές μπορεί να είναι μεγαλύτερα μεγέθη εκτύπωσης, εξειδικευμένες μορφές εκτύπωσης για δυσλεξία,[38] οπτικές διαταραχές και εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, καθώς και γραφή Μπράιγ, DAISY, ακουστικά βιβλία και ηλεκτρονικά βιβλία.[39]
Οι πράσινες εκδόσεις προσαρμόζουν τη διαδικασία της έκδοσης για την ελαχιστοποίηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Ένα παράδειγμα είναι η έννοια της εκτύπωσης κατά παραγγελία με τη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών. Αυτό μειώνει την ανάγκη αποστολής βιβλίων, δεδομένου ότι κατασκευάζονται κοντά στον πελάτη που τα παραγγέλνει.[40]
Μια ακόμη εξέλιξη είναι η ανάπτυξη διαδικτυακών εκδόσεων όπου δεν παράγονται έντυπα βιβλία. Το ηλεκτρονικό βιβλίο δημιουργείται από τον συγγραφέα και ανεβάζεται σε έναν ιστότοπο από τον οποίο ο καθένας μπορεί να το κατεβάσει και να το διαβάσει.
Ένας αυξανόμενος αριθμός συγγραφέων χρησιμοποιεί εξειδικευμένο διαδικτυακό μάρκετινγκ για να πουλήσει περισσότερα βιβλία αλληλεπιδρώντας με τους αναγνώστες στο διαδίκτυο.[41]
Η τυποποίηση των εκδοτικών προϊόντων γίνεται από τις υποδιαιρέσεις ISO ICS 01.140.40 και 35.240.30.[42][43]
Έκδοση σημαίνει διανομή αντιγράφων ή περιεχομένου στο κοινό.[44][45] Η Σύμβαση της Βέρνης απαιτεί ότι αυτό μπορεί να γίνει μόνο με τη συγκατάθεση του κατόχου των πνευματικών δικαιωμάτων, ο οποίος καταρχήν είναι πάντα ο δημιουργός.[44] Στην Παγκόσμια Σύμβαση για τα Πνευματικά Δικαιώματα, η "έκδοση" ορίζεται στο άρθρο 6 ως "η αναπαραγωγή σε απτή μορφή και η γενική διανομή στο κοινό αντιγράφων ενός έργου από το οποίο μπορεί να διαβαστεί ή να γίνει αντιληπτό οπτικά με άλλο τρόπο".[45]
Οι εκδόσεις γεννήθηκαν με την εφεύρεση της γραφής και έγιναν πιο πρακτικές με την εφεύρεση της τυπογραφίας. Πριν από την τυπογραφία, τα διανεμόμενα έργα αντιγράφονταν με το χέρι από γραφείς. Χάρη στην τυπογραφία, οι εκδόσεις αναπτύχθηκαν παράλληλα με την ανάπτυξη βιβλίων.
Ο Κινέζος εφευρέτης Μπι Σενγκ κατασκεύασε κινητά στοιχεία από πηλό π. 1045, αλλά δεν υπάρχουν σωζόμενα παραδείγματα του έργου του. Ο Κορεάτης δημόσιος υπάλληλος Τσόε Γιουν-ούι, ο οποίος έζησε κατά τη διάρκεια της δυναστείας Γκοριέο, εφηύρε τα πρώτα μεταλλική κινητά στοιχεία το 1234–1250 μ.Χ.[46]
Γύρω στο 1450, ο Γουτεμβέργιος ανέπτυξε τον κινητό τύπο στην Ευρώπη (κάτι που συνήθως θεωρείται ανεξάρτητη εφεύρεση) μαζί με καινοτομίες στη χύτευση των στοιχείων με βάση ένα καλούπι. Η εφεύρεση του τυπογραφικού πιεστήριου έκανε σταδιακά τα βιβλία λιγότερο δαπανηρά στην παραγωγή και πιο ευρέως διαθέσιμα.
Τα πρώτα τυπωμένα βιβλία, οι μεμονωμένες σελίδες και οι εικόνες που δημιουργήθηκαν πριν από το 1501 στην Ευρώπη είναι γνωστά ως αρχέτυπα. «Ένας άντρας γεννημένος το 1453, το έτος της άλωσης της Κωνσταντινούπολης, μπορούσε να κοιτάξει πίσω στα 50 χρόνια της ζωής του και να δει ότι είχαν τυπωθεί περίπου οκτώ εκατομμύρια βιβλία, περισσότερα ίσως από όσα είχαν εκδώσει όλοι οι γραμματείς της Ευρώπης από τότε που Μέγας Κωνσταντίνoς ίδρυσε την πόλη του το 330 μ.Χ.».[47]
Τελικά, η εκτύπωση επέτρεψε και άλλες μορφές εκδόσεων εκτός από βιβλία. Η ιστορία της σύγχρονης έκδοσης εφημερίδων ξεκίνησε στη Γερμανία το 1609, ενώ ακολούθησε η έκδοση περιοδικών το 1663.
Οι ιεραπόστολοι εισήγαγαν τα τυπογραφικά πιεστήρια στην υποσαχάρια Αφρική στα μέσα του 18ου αι.[48]
Ιστορικά, οι εκδόσεις γίνονταν από εκδότες, αν και ορισμένοι συγγραφείς έκαναν αυτοεκδόσεις.[49] Η ίδρυση του Παγκόσμιου Ιστού το 1989 σύντομα κατέστησε τον ιστότοπο το κυρίαρχο μέσο εκδόσεων. Σύντομα αναπτύχθηκαν τα Wiki και τα ιστολόγια, ακολουθούμενα από τα ηλεκτρονικά βιβλία, τις διαδικτυακές εφημερίδες και τα διαδικτυακά περιοδικά.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.