From Wikipedia, the free encyclopedia
Gofodwr, awyrennwr llyngesol, peiriannydd trydanol, peiriannydd awyrenegol a peilot-ymladdwr o Americanwr oedd Eugene Andrew "Gene" Cernan, CAPT, USN (/ˈsər.nən/; 14 Mawrth 1934 – 16 Ionawr 2017), ac y dyn olaf i gerdded ar y Lleuad ym 1972.
Eugene Cernan | |
---|---|
![]() | |
Ganwyd | Eugene Andrew Cernan ![]() 14 Mawrth 1934 ![]() Chicago ![]() |
Bu farw | 16 Ionawr 2017 ![]() Houston ![]() |
Dinasyddiaeth | Unol Daleithiau America ![]() |
Alma mater | |
Galwedigaeth | swyddog yn y llynges, gofodwr, peilot awyren ymladd, hunangofiannydd, person busnes, flight engineer, naval aviator ![]() |
Cyflogwr | |
Gwobr/au | Y Groes am Hedfan Neilltuol, Gwobr 'Hall of Fame' am Hedfan, Gwobr 'Hall of Fame' i Ofodwyr UDA, Grand Officer of the Order of the White Double Cross, NASA Distinguished Service Medal, International Space Hall of Fame, Washington Award, Wright Brothers Memorial Trophy ![]() |
Teithiodd i'r gofod deirgwaith: fel Peilot y Gemini 9A ym mis Mehefin 1966, fel Peilot y Modiwl Lleuad ar Apollo 10 ym mis Mai 1969, ac fel Rheolwr Apollo 17 ym mis Rhagfyr 1972, y glaniad olaf o deithiau Apollo ar y lleuad. Ar Apollo 17, daeth Cernan yr unfed person ar ddeg i gerdded ar y Lleuad a'r dyn mwyaf diweddar i gerdded ar y Lleuad, gan mai fe oedd yr olaf i fynd nôl mewn i'r Modiwl Lleuad Challenger ar ôl y trydedd gweithgaredd allgerbydol (EVA), yr olaf yn y daith. Roedd Cernan hefyd yn aelod wrth gefn o'r criw ar gyfer teithiau gofod Gemini 12, Apollo 7 ac Apollo 14.
Ganwyd Cernan ar 14 Fawrth 1934, yn Chicago, Illinois, yn fab i Rose (Cihlar) ac Andrew Cernan. Roedd ei dad o dras Slofacaidd ac roedd ei fam o dras Tsiecaidd.[1][2] Magwyd Cernan yn nhrefi maestrefol Bellwood a Maywood. Roedd Cernan yn Sgowt ac enillodd rheng Ail Ddosbarth.[3] Ar ôl graddio o Proviso East High School yn Maywood yn 1952, mynychodd Prifysgol Purdue, lle daeth yn aelod o'r frawdoliaeth Phi Gamma Delta. Derbyniodd Baglor yn y Gwyddorau, gradd mewn Peirianneg Drydanol yn 1956, lle roedd ei GPA terfynol yn 5.1 allan o 6.0.[4]
Roedd ei ddiddordebau yn cynnwys hoffter am geffylau, chwaraeon, hela, pysgota, a hedfan.
Bu farw Cernan mewn ysbyty yn Houston ar 16 Ionawr 2017, yn 82 oed.[5]
Ar 2 Gorffennaf 1974, roedd Cernan yn un o bryfocwyr Don Rickles ar The Dean Martin Celebrity Roast. Ar ddiwedd y rhaglen, talodd Rickles (a fynychodd lansiad Apollo 17) deyrnged i Cernan fel "arwr mawr, hyfryd, gwych."[6] Ymddangosodd Cernan yng nghyfres fer o raglenni dogfen y Discovery Channel When We Left Earth: The NASA Missions, gan roi sylwebaeth am ei deithiau a gweithgaredd fel gofodwr.[7] Yng nghyfres fer HBO From the Earth to the Moon (1998) a enillodd wobr Primetime Emmy, fe'i bortreadwyd gan Daniel Hugh Kelly.[8]
Roedd gan Cernan stori am ysgrifennu llythrennau cyntaf ei ferch, Tracy, ar graig ar y Lleuad (nid rhywbeth a wnaeth mewn gwirionedd - fe'i sgrifennodd yn fras yn y tywod), a fe'i grybwyllir yn amlwg yn yr 20fed pennod o drydydd cyfres Modern Family. Cafodd y stori, a perthynas Cernan â'i ferch, yn gyffredinol, ei haddasu yn ddiweddarach i gân "Tracy's Song" gan y band pop-roc No More Kings. Er na ysgrifennodd enw ei ferch ar garreg, dywedodd Cernan ei hun ar raglen ddogfen The Last Man on the Moon (2014) ei fod wedi eu ysgrifennu yn llwch y lleuad wrth iddo adael y rover i ddychwelyd i'r LEM a'r Ddaear.[9]
Samplwyd llais Cernan llais o daith Apollo 17 gan Daft Punk ar albwm Random Access Memories (2013) y ddeuawd, ar y trac olaf o'r enw "Contact".[10] Defnyddiwyd geiriau olaf Cernan ar wyneb y lleuad, ynghyd â atgofion Peilot Modiwl Lleuad Harrison Schmitt, gan y band Public Service Broadcasting ar gyfer y gân Tomorrow, y trac terfynol ar eu halbwm 2015 The Race for Space.[11]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.