ناکۆکیی تورکیا و پەکەکە ناکۆکی و جەنگە کە لە ساڵی ١٩٨٤ەوە لەنێوان حکووەتی تورکیا و ھێزەکانی پارتی کرێکارانی کوردستان دەستی پێکردووە، کاتێک کە حکوومەتی تورکیا ڕەتی کردەوە ئازادی و ماف و خوێندن بەزمانی کوردی و حوکمەتی ئۆتۆنۆمی، بدات بە باکوری کوردستان، عەبدوڵا ئۆجالان (ئاپۆ) جەنگی لە دژی حوکمەتی تورکیا ڕاگەیاند ـە مەبەستی سەربەخۆیی هەر چوار پارچەی کوردستان یان کوردستانی گەورە، ئەمە پاش ئەوەی کە پارتی کرێکارانی کوردستان لە پەرلەمانی تورکیا سوکایەتیان پێکرا و کوردەکانیان بە "شاخستانەکان" ناو برد.
زانیاریی خێرا ناکۆکیی تورکیا و پەکەکە, ڕێکەوت ...
ناکۆکیی تورکیا و پەکەکە |
---|
بەشێک لە سەربزێوییەکانی کورد لە تورکیا |
![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bc/PKK-Conflict-de.png/300px-PKK-Conflict-de.png) نەخشەی جەنگی نێوان پەکەکە و تورکیا |
ڕێکەوت | ٢٧ی تشرینی دووەمی ١٩٧٨–تا ئێستا (٤٥ ساڵ، و ٩ مانگ، و ٢ ھەفتە، و ٣ ڕۆژ) |
---|
شوێن | ڕۆژھەڵاتی تورکیا هەرێمی کوردستان |
---|
دۆخ |
بەردەوامە:
- Peace process attempt during 2012–15
|
---|
|
شەڕکەرەکان |
---|
تورکیا
- ھێزە جەکدارەکانی تورکیا
- ھێزەکانی گشتی پۆلیسی تورکیا
- ھێزەکانی پاراستنی گووندەکان
- جەندرمە
ھێزەکانی دیکە:
|
پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە)
YDG-H:
- یاکینەی پاراستنی سڤیل
- یەکەی پاراستنی ژنان
HBDH
MLKP
TKP/ML-TİKKO
PJAK[13]وپ:ھەموو ناکۆکییە دروستیبوونەکان[گوماناوی – وتووێژ]
ھەڵۆکانی ئازادی کوردستان |
فەرماندە و سەرکردەکان |
---|
Current commanders
ڕەجەب تەیب ئەردۆغان
بیناڵی یەڵدرم
ھولوسی ئاکار
عوسمان پاموکۆئۆغلو کەنعان عەفرین توگورت ئۆزالl Süleyman Demirel ئەحمەدNecdet Sezer بوڵێت ئێڤەجارت مەسعوود یەڵماز Necmettin Erbakan Tansu Çiller Işık Koşaner İlker Başbuğ Yaşar Büyükanıt Hilmi Özkök Hüseyin Kıvrıkoğlu İsmail Hakkı Karadayı Doğan Güreş Necip Torumtay Necdet Üruğ Nurettin Ersin
|
Current commanders
Murat Karayılan
Bahoz Erdal
Cemil Bayık
Mustafa Karasu
Duran Kalkan
tr (Ali Haydar Kaytan)
Zübeyir Aydar
Haji Ahmadi[14]
Abdullah Öcalan (گیراو) Şemdin Sakık (گیراو) Osman Öcalan Mahsum Korkmaz † Nizamettin Taş Mazlum Doğan (گیراو) Kani Yılmaz † Hüseyin Yıldırım Haki Karer † Halil Atac
|
ھێز |
---|
ھێزە جەکدارەکانی تورکیا: 639,551:[15] Gendarmerie: 148,700[16] Police: 225,000 Village Guards: 60,000[17]
Total: 948,550 (not all directly involved in the conflict) |
پارتی کرێکارانی کوردستان: 4,000–32,800[18][19]
PJAK: 1,000[20]–3,000[21] TAK: A few dozen[22] Total: ≈5,000–32,800[19] |
زەرەر و زیانە گیانییەکان |
---|
5,347 soldiers, 283 police officers and 1,466 village guards killed, 95 captured (24 currently held)[23][24] Total: 7,230 killed (Turkish claim)[25][26] |
Total: 27,374–34,704 killed, 1,480 captured (Turkish claim)[26][27][28] |
Total killed: 40,000–45,000[29][30]
Civilian Casualties:
6,741 killed and 14,257 wounded (Turkish claim)[26]
18,000–20,000 Kurds executed and 2,400–4,000+ villages destroyed by the Turkish government (Independent human rights reports and other estimates)[31][32][33][34]
17,000 missing[35][36]
3,000,000+ displaced[37] |
Turkish Hezbollah also known as Kurdish Hezbollah or just Hizbullah in Turkey, is a mainly Sunni Islamist militant organization, active against the Kurdistan Workers' Party (PKK) and the Government of Turkey.[38][39][40][41][42] |
دایخە
ئێستا پەکەکە نزیکەی ١٠٠٫٠٠٠ جەنگاوەر یان گەریلاـیان هەیە لە چیای قەندیلەوە هەتا حەلەب و ئامەد و عەفرین ، شەڕی زۆر سەخت دژی حوکمەتی تورکیا ئەکەن، تا ئێستا حوکمەتی تورکیا نەیتوانیوە شکستیان پێبێنێت، زیاتر لە ٥٠٠٫٠٠٠ سەربازی تورک کوژراون[ژێدەر پێویستە] بەدەستی گەریلاکانی پەکەکە، و چەندین ئەفسەر و جەنەڕاڵی گەورەی تورکیان لەناوبردووە. تا ئێستاش سووکایەتی و دژایەتیەکانی حوکمەتی تورک بەرامبەر کوردەکانی باکوور ماوە، بەڵام بە هیچ شێوەیەک حوکمەتی تورکیای ترسنۆک ناتوانێت بەرەنگاری کورد ببێتەوە، هەروەک چۆن دیارە هەموو ساڵێک لە ڤیستیڤاڵی نەورۆز بە ملیۆنان کورد بەژداری ئەکەن و بە زمانی کوردی ووتار ئەخوێنن و ئاڵای کوردستانیان بە دەستەوەیە و خۆشی و شادی دەر ئەبڕن.
Faucompret, Erik; Konings, Jozef (2008). Turkish Accession to the EU: Satisfying the Copenhagen Criteria. Hoboken: Taylor & Francis. p. 168. ISBN 978-0-203-92896-7. The Turkish establishment considered the Kurds' demand for the recognition of their identity a threat to the territorial integrity of the state, the more so because the PKK was supported by countries hostile to Turkey: Soviet Union, Greece, Cyprus, Iran and especially Syria. Syria hosted the organization and its leader for twenty years, and it provided training facilities in the Beka'a Valley of Syrian-controlled northern Lebanon.
Shapir, Yiftah (1998). The Middle East Military Balance, 1996. Jerusalem, Israel: Jaffee Center for Strategic Studies, Tel Aviv University. p. 114. ISBN 978-0-231-10892-8. The PKK was originally established as a Marxist party, with ties to the Soviet Union
Bal, İdris (2004). Turkish Foreign Policy In Post Cold War Era. Boca Raton, Fl.: BrownWalker Press. p. 359. ISBN 978-1-58112-423-1. With the explicit supports of some Arab countries for the PKK such as Syria...
Mannes, Aaron (2004). Profiles In Terror: The Guide To Middle East Terrorist Organizations. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield Publishers. p. 185. ISBN 978-0-7425-3525-1. PKK has had substantial operations in northern Iraq, with the support of Iran and Syria.
"Terrorism Havens: Iraq". Council on Foreign Relations. December 1, 2005. Archived from the original on 28ی Septemberی 2016. Retrieved 3ی Octoberی 2016. Saddam has aided...the Kurdistan Workers’ Party (known by its Turkish initials, PKK), a separatist group fighting the Turkish government.
٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە. 14 taken (May 1993), ١١ی ئایاری ٢٠١٥ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە. 8 taken (Oct. 2007), 23 taken (2011-12), ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە. 8 released (Feb. 2015), 20 taken/released (June-Sep. 2015), 20 held (Dec. 2015), 2 taken (Jan. 2016), total of 95 reported taken 20 as of Dec. 2015, 2 taken Jan. 2016, total of 22 reported currently held Jenkins, Gareth (2010). "A New Front in the PKK Insurgency". International Relations and Security Network (ISN). International Relations and Security Network (ISN). Retrieved 27 December 2015.