ئەلفوبێی عەرەبیی زمانی کوردی
From Wikipedia, the free encyclopedia
From Wikipedia, the free encyclopedia
ئەلفوبێی عەرەبیی زمانی کوردی کە زۆرتر بە ناوی ئەلفوبێی سۆرانی ناسراوە سیستمێکی نووسینە کە بۆ نووسینی زمانی کوردی کەڵکی لێوەردەگیرێ و لە ئەلفوبێی عەرەبی کەوتۆتەوە.
ئەلفوبێی عەرەبیی زمانی کوردی | |
---|---|
جۆر | ئەلفوبێ |
زمانەکان | زمانی کوردی |
وەرگیراوە لە | |
ISO 15924 | Arab, 160 |
ئاڕاستە | ڕاست بۆ چەپ |
ناسناوی لە یوونیکۆد | Arabic |
سنووری لە یوونیکۆد |
ھەر وەکوو ئەلفوبێی عەرەبی ئەم ئەلفۆبێیەش لە ڕاستەوە بۆ چەپ دەنووسری. کێسمی پیتەکان بەسراوە بە شوێنەکەیانەوە لە ناو وشەدا: تەنیا (ئەگەر بە پیتەکانی پێش و پاشی خۆی نەلکابێ)، سەرەتا (ئەگەر بە پیتی پاش خۆی لکابێ)، ناوین (ئەگەر بە پیتەکانی پێش و پاشی خۆی لکابێ) و کۆتا (ئەگەر بە پیتی پێش خۆی لکابێ)، ھەندێک پیت ھەن بە وشەی پاش خۆیان نالکێن بۆیە ناتوانن کێسمی سەرەتا و ناوینیان ھەبێ. بۆ ئەم پیتانە لە سەرەتادا لە کێسمی تەنیا و لە ناویندا لە کێسمی کۆتا کەڵک وەردەگیرێ. ئەم پیتانە بریتین لە: ا، د، ر، ڕ، ز، ژ، و، ۆ، وو، ھ، ە.
ناو | بە ئەلفوبێی لاتینی | IPA | کێسمەکانی پیت | |||
---|---|---|---|---|---|---|
کۆتا | ناوین | سەرەتا | تەنیا | |||
ھەمزە | (') | /ʔ/ | ﺊ | ﺌ | ﺋ | ﺀ |
ئەلف | A a | /aː/ | ﺎ | ﺎ | ئا | ﺍ |
بێ | B b | /b/ | ﺐ | ﺒ | ﺑ | ﺏ |
پێ | P p | /p/ | ﭗ | ﭙ | ﭘ | پ |
تێ | T t | /t/ | ﺖ | ﺘ | ﺗ | ﺕ |
جیم | C c | /d͡ʒ/ | ﺞ | ﺠ | ﺟ | ﺝ |
چیم | Ç ç | /t͡ʃ/ | ﭻ | ﭽ | ﭼ | ﭺ |
حێ | (Ḧ ḧ) | /h/ | ﺢ | ـحـ | ﺣ | ﺡ |
خێ | X x | /x/ | ﺦ | ﺨ | ﺧ | ﺥ |
دال | D d | /d/ | ﺪ | ﺪ | ﺩ | ﺩ |
ڕێ | R r | /ɾ/ | ﺮ | ﺮ | ﺭ | ﺭ |
ڕێی قەڵەو | - | /r/ | ـڕ | ـڕ | ڕ | ڕ |
زێ | Z z | /z/ | ﺰ | ﺰ | ﺯ | ﺯ |
ژێ | J j | /ʒ/ | ﮋ | ﮋ | ژ | ژ |
سین | S s | /s/ | ﺲ | ﺴ | ﺳ | ﺱ |
شین | Ş ş | /ʃ/ | ﺶ | ﺸ | ﺷ | ﺵ |
عەین | (') | /ʕ/ | ﻊ | ﻌ | ﻋ | ﻉ |
غەین | (Ẍ ẍ) | /ɣ/ | ﻎ | ﻐ | ﻏ | ﻍ |
فێ | F f | /f/ | ﻒ | ﻔ | ﻓ | ﻑ |
ڤێ | V v | /v/ | ﭫ | ﭭ | ﭬ | ڤ |
قاف | Q q | /q/ | ﻖ | ﻘ | ﻗ | ﻕ |
کاف | K k | /k/ | ﮏ | ﮑ | ﮐ | ک |
گاف | G g | /ɡ/ | ﮓ | ﮕ | ﮔ | گ |
لام | L l | /l/ | ﻞ | ﻠ | ﻟ | ﻝ |
لامی قەڵەو | - | /ɫ]/ | ـڵ | ـڵـ | ڵـ | ڵ |
میم | M m | /m/ | ﻢ | ﻤ | ﻣ | ﻡ |
نوون | N n | /n/ | ﻦ | ﻨ | ﻧ | ﻥ |
واو | W w / U u | /w/, /u/ | ﻮ | ﻮ | ﻭ | ﻭ |
بەری کراوە | O o | /oː/ | ﯚ | ﯚ | ئۆ | ﯙ |
واوی قووچاو | Û û | /uː/ | ﻮﻭ | ﻮﻭ | ئوو | ﻭﻭ |
ھێ | H h | /h/ | ﮭ | ﮭ | ﮬ | ﮪ |
سەر | E e | /æ/ | ـە | ـە | ئە | ە |
یێ | Y y / Î î | /j/, /iː/ | ﯽ | ﯿ | ﻳ | ﯼ |
ژێری کراوە | Ê ê | /j/, /eː/ | ـێ | ـێـ | ئێـ | ێ |
جگە لەم پیتانە کە لەسەرێ ئاماژەیان پێکراوە، ھەندێک پیتی تریش ھەن کە کەڵکیان لێوەردەگیرێ بۆ نووسینی زمانی کوردی بە ئەلفوبێی عەرەبی.
زۆربەی ئەم پیتانە لە کوردیی ناوەندیدا نین (جگە لە پیتی ص) و تایبەت بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردین. ئەم پیتانە بریتین لە:
ناو | بە ئەلفوبێی لاتینی | IPA | کێسمەکانی پیت | |||
---|---|---|---|---|---|---|
کۆتا | ناوین | سەرەتا | تەنیا | |||
ڕێی قەڵەو | (rr) | /r/ | ـڒ | ـڒ | ڒ | ڒ |
- | - | - | ﮇ | ﮇ | ﮆ | ﮆ |
صاد | - | /sˤ/ | ﺺ | ﺼ | ﺻ | ﺹ |
- | - | /ʉː/ | ـۊ | ـۊ | ۊ | ۊ |
واوی قووچاو | Û û | /uː/ | ـۇ | ـۇ | ۇ | ﯗ |
ـو͞ | ـو͞ | و͞ | و͞ | |||
ژێری داکشاو | Î î | /iː/ | ـی͞ | ـی͞ـ | ئی͞ـ | ی͞ |
لە ئەلفوبێی کوردیدا بە پێچەوانەی ئەلفوبێی عەرەبی کە بزوێنەکان نیشان نادرێن یان زۆر بە ناتەواوی نیشان دەدرێن، بۆ بزوێنەکانیش پیتی تایبەت دابین کراون و ئەمە گەورەترین ھەڤیازی ئەلفوبێی کوردییە بەسەر ئەم ئەلفوبێیانەی کە لە ئەلفوبێی عەرەبی کەوتوونەتەوە.
پیت | ناو | بە ئەلفوبێی لاتینی | IPA |
---|---|---|---|
ە | سەر | E e | /æ/ |
و | بەر | U u | /ʊ/ |
پیت | ناو | بە ئەلفوبێی لاتینی | IPA |
---|---|---|---|
ا | ئەلف | A a | /aː/ |
ۆ | بەری کراوە | O o | /oː/ |
وو | واوی قووچاو | Û û | /uː/ |
ی | ژێری داکشاو | Î î | /iː/ |
ێ | ژێری کراوە | Ê ê | /eː/ |
ڕیزبەندی پیتەکان و شوێنی تایبەتیان لە ئەلفوبێی کوردیدا تا ئێستا بە جوانی ڕوون نەبۆتەوە و ھەر کەس بە جۆریکی پیتەکانی ڕیزکردووە. لە خوارەوە پێرستێک لە ڕیزبەندیی ئەلفوبێی کوردی لە ناو نووسەرانی وشەنامە کوردییەکانەوە ھاتووە.
ناوی پیتەکانی ئەلفوبێی کوردی لە ناوی پیتەکان لە ئەلفوبێی عەرەبیدا کەوتوونەتەوە و تەنیا کەمێک جیاوازییان ھەیە بەم جۆرە:
پیت | ناوی یوونیکۆد | ژمارەی یوونیکۆد |
پیت | ناوی یوونیکۆد | ژمارەی یوونیکۆد |
---|---|---|---|---|---|
ئ | Yeh with Hamza above | 0626 | غ | Ghain | 063A |
ا | Alef | 0627 | ف | Feh | 0641 |
ب | Beh | 0628 | ڤ | Veh | 06A4 |
پ | Peh | 067E | ق | Qaf | 0642 |
ت | Teh | 062A | ک | Keheh | 06A9 |
ج | Jeem | 062C | گ | Gaf | 06AF |
چ | Tcheh | 0686 | ل | Lam | 0644 |
ح | Hah | 062D | ڵ | Lam with small V | 06B5 |
خ | Khah | 062E | م | Meem | 0645 |
د | Dal | 062F | ن | Noon | 0646 |
ر | Reh | 0631 | و | Waw | 0648 |
ڕ | Reh with small V below | 0695 | ۆ | Oe | 06C6 |
ز | Zain | 0632 | ھ | Heh Doachashmee | 06BE |
ژ | Jeh | 0698 | ە | Ae | 06D5 |
س | Seen | 0633 | ی | Farsi Yeh | 06CC |
ش | Sheen | 0634 | ێ | Yeh with small V | 06CE |
ع | Ain | 0639 |
لە ئەلفوبێی عەرەبیی زمانی کوردیدا بۆ نووسینی ژمارەکان لە ژمارەکانی عەرەبیی ڕۆژھەڵاتی کەڵک وەردەگیرێ. لە ژێرەوە پێرستی ژمارەکان و ناوەکانیان لە ناو شێوەزارەکانی زمانی کوردیدا ھاتووە.
ژمارە | بە کوردیی باکووری | بە کوردیی ناوەندی | بە کوردیی باشووری | بە کوردیی ھەورامی |
---|---|---|---|---|
٠ | سفر | سفر | سفر | سفر |
۱ | یەک، ئێک | یەک، یێک | یەک، یەگ، یەی | یەک، یۆ |
۲ | دوو | دوو | د، دۆ، دۊ | دوە، دوێ |
٣ | سێ | سێ | سێ | یەرە، یەرێ |
٤ | چار | چوار | چوار | چوار |
٥ | پێنج | پێنج | پەنج | پەنج |
٦ | شەش | شەش | شەش | شەش |
٧ | حەفت | حەوت | ھەفت | حەوت |
٨ | ھەشت | ھەشت | ھەشت | ھەشت |
٩ | نەھ | نۆ | نوو ،نۆ | نۆ |
۱٠ | دەھ | دە | دە | دە |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.