From Wikipedia, the free encyclopedia
Горбачёв Михаи́л Серге́евич (вина 1931 шеран 2 мартехь, Привольни йурт, Медвеженски кӀошт, Ставрополан гуо, Къилбаседа-Кавказан мохк, РСФСР, ССРС - 2022 шеран 30 август) — советийн а, российн а пачхьалкхан, политикин, партин, йукъараллин гӀуллакххо.
Горбачёв Михаил Сергеевич | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
оьрс. Михаил Сергеевич Горбачёв | |||||||
![]() Горбачёв 2010 шарахь | |||||||
|
|||||||
Хьалха хилларг | дарж кхоьллина | ||||||
Когаметтаниг | Владимир Кишенин | ||||||
|
|||||||
Хьалха хилларг | дарж кхоьллина | ||||||
Когаметтаниг | дарж дӀадаьккхина | ||||||
|
|||||||
Хьалха хилларг | дарж кхоьллина; иза ша ССРС Лакхара Кхеташонан Президиуман председатель санна | ||||||
Когаметтаниг | Анатолий Лукьянов | ||||||
|
|||||||
Хьалха хилларг | Андрей Громыко | ||||||
Когаметтаниг | дарж дӀадаьккхина; иза ша ССРС Лакхара Кхеташонан председатель санна | ||||||
|
|||||||
Хьалха хилларг | Черненко Константин | ||||||
Когаметтаниг | Владимир Ивашко (д. кх.) дарж дӀадаьккхина |
||||||
|
|||||||
Хьалха хилларг | Ефремов Леонид | ||||||
Когаметтаниг | Мураховский Всеволод | ||||||
Дин | атеизм[2] | ||||||
Вина терахь | 1931 шеран 2 март (93 шо) | ||||||
Вина меттиг | Привольни йуьрт, Медвеженски кӀошт, Ставрополан гуо, Къилбаседа-Кавказан мохк, РСФСР, ССРС | ||||||
Кхелхина терахь | 2022 шеран 30 август[3][4][…] (91 шо) | ||||||
ДӀавоьллина | |||||||
Да | Горбачёв Сергей Андреевич (1909—1976) | ||||||
Нана | Горбачёва (Гопкало) Мария Пантелеевна (1911—1995) | ||||||
Зуда | Горбачёва (Титаренко) Раиса Максимовна (1932—1999) | ||||||
Бераш | йоӀ: Вирганская (Горбачёва) Ирина Михайловна (йина 1957) | ||||||
Парти |
1) ССКП (1952—1991(92)) 2) РЦСДП (2000—2001) 3) РСДП (2001—2007) 4) Социал-демократийн барт (2007—2017) |
||||||
Дешар |
МПУ юридически факультет Ставрополан йуьртабахаман институт |
||||||
ГӀуллакхалла | Политика[6], Экономическая реформа[6], демократизация[6], перестройка[6] | ||||||
Динлелор | динехь вац (атеист)[7] | ||||||
Автограф |
![]() |
||||||
СовгӀаташ | |||||||
Сайт | gorby.ru(оьр.)(ингалс.) | ||||||
Болхбаран меттиг | |||||||
![]() |
ТӀаьххьара Советийн Бертан Коммунистин Партин Юккъарчу комитетан коьрта секретарь ву (1985—1991). 1988—1989 шерашкахь Советийн Социалистийн Республикийн ТӀаьххьара ССКП ЦК инарлин секретарь (1985—1991). тӀаьххьара ССРС Лакхара Кхеташонан Президиуман председатель (1988—1989), цул тӀаьхьа хьалхара ССРС Лакхара Кхеташонан председатель (1989—1990). Хьалхара а, цхьаъ бен воцу а ССРС президент (1990—1991)[8].
Горбачёв-Фонд кхоьллинарг. 1993 шарахь дуьйна КъАЙ «Керла хӀора дийнан газет» (хьажа «Керла газет») кхоьллинчех ву, редакцин кхеташонан декъахо а ву. Арахецаран 10 % акцийн да ву.
Ду шортта совгӀаташ а, сийлахь цӀераш а. Уггаре гӀарадаьлла совгӀат — 1990 шеран Нобелан машаран совгӀат.
Горбачёвн пачхьалкхан а, ССКП куьйгалхочун белхан муьрехь Советийн Союзехь ладаме хийцамаш хилла, цара Ӏаткъам бира дерриг дуьненна а, цигара схьабогӀу хӀара историн хиламаш:
2020 шарахь дуьйна ву уггаре дукха ваьхна Российн урхалча, иза хьалха велира Керенский Александрал[11][12] а ССРС номиналан куьйгалхочул Кузнецов Василийл (89 шераш).
Вина 1931 шеран 2 мартехь Ставрополан мехкан (оцу хенахь Къилбаседа-Кавказан мохк) Медвеженски кӀоштара Привольни йуьртахь, ахархойн доьзалехь. Да — Горбачёв Сергей Андреевич (08.10.1909—22.02.1976), Оьрсий. нана — Горбачёва (ден фамили Гопкало) Мария Пантелеевна (02.04.1911—14.04.1995)[13], украинхо.
![]() | |
М. С. Горбачёвн дӀайаздина аз | |
Медиафайлаш лакхитарна гӀо |
М. С. Горбачёвн деда а, ненада а 1930-гӀа шерашкахь арабаьхна хилла.
Деда, Горбачёв Андрей Моисеевич (1890—1962), ахархо-долахо; 1934 шарахь йалта дӀадеран план кхочуш ца йарна араваьккхина махкара Иркутскан областе, ши шо даьлча мукъа ваьккхина, даймахка йухавирзина колхоз йукъа вахана, цигахь валлалц къахьегна[15].
Ненаден, Гопкало Пантелей Ефимовичан (1894—1953), схьавалар дара Черниговн губернера ахархойх, пхеа берех воккхаха вверг вара, 13 шо долуш да велира, тӀаьхьуо кхелхира Ставрополан махка[16]. Дуьненан хьалхарчу тӀеман ветеран, латта кхечира советийн Ӏедал долуш, 1920-гӀа шерашкахь дакъа лецира латта тодаран доттагӀалла кхуллуш, 1928 шарахь ЕКП(б) велира, тӀаккха хӀоттийра Привольнера «Бепигкхиорхо» колхозан председатель, 1930-гӀа шерашкахь хилла луларчу, Привольнин 20 километр генара, йуьртара «ЦӀен Октябрь» колхозан председатель, Михаил ишколе ваххалц, вехира ненадеца а ненаненаца а[17], троцкизмехь бехке вина [[Доккха таӀзар|1937 шарахь ненада лецира. Таллам боьдуш, 14 бутт баьккхира набахтехь, ницкъбар а, сийсазалла а лайра. Пантелей Ефимович тоьпаш тохарех кӀелхьара велира 1938 шарахь февралан пленумехь «партин некъ» хийцабаларна, пленум лерина йара «совнаха хӀуманашца дов латторех лаьцна». ЖамӀехь 1938 шеран сентябрехь Красногвардейскан кӀоштан ППУ хьаькамо ша-шена тапча туьйхира, ткъа Пантелей Ефимович бакъ вира, 1938 шеран декабрехь мукъаваьккхира. 1939 шарахь ненада йуха а хилира колхозан председатель, тӀаьхьа куьйгалла дира кӀоштан лаьттан декъан.
Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом болуш, Горбачёв Михаилан 10 шо сов долуш, да тӀаме вахара. кӀеззиг хан йаьлча йуьрта чудевлира немцойн эскарш, доьзало пхи бутт сов баьккхира оккупацехь. 1943 шеран 21—22 январехь, БуритӀе йолчура тӀелетта, и кӀошташ мукъайехира советийн эскарша. Мукъайаьккхинчул тӀаьхьа да кхелхина аьлла хаам беира. Ткъа масех де даьлча дегара цӀа кехат деира, хиира иза дийна хиларх, похоронка галбевлла даийтина хилар а. Горбачёв Сергей Андреевична совгӀат динера шина ЦӀечу Седан орденца а, [[«Доьналла гайтарна» мидал (ССРС)| «Доьналла гайтарна» мидалца а. Дахаран халчу меттигашкахь дас цкъа гӀолаьцна ца Ӏа Горбачёвна[18].
13 шо долуш дуьйна деша а доьшуш болх беш вара МТС а, колхозехь а.
15 шо долуш дуьйна МТС комбайнёран гӀоьнча болх бира.
1949 шарахь ишколахо Горбачёвн йалташ чудерзош тӀех дика къахьегарна совгӀат дира Къинхьегаман ЦӀен Байракхан орденца[15][Комм. 1].
ИтталгӀачу классехь, 19 шо долуш хилира ССКП декъахочун кандидат, иза цига магийра ишколан директоро а, хьехархоша а.
1950 шарахь ишкол чекхйаьккхира детин мидалца, экзаменаш йоцуш дӀахӀоьттира М. В. Ломоносовн цӀарах МПУ, и таро йелира пачхьалкхан правительствон совгӀато[20].
1952 шарахь дӀаийцира ССКП.
![]() | |
---|---|
![]() |
Автобиография М. С. Горбачёва. 1961 год. Лист 1 |
![]() | |
---|---|
![]() |
Лист 2 |
МПУ юридически факультет тӀехдика чекхйаьккхинчул тӀаьхьа хьажийра Ставрополе мехкан прокуратуре, цигахь болх бира 10 дийнахь — 1955 шеран 5 - 15 августехь[15]. Иштта цунна пародеш йира Евдокимов Михаила, Задорнов Михаила, Хазанов Геннадийс, Винокур Владимира, Грушевский Михаила, Галкин Максима. Горбачёвн персонаж лелийра 1990-гӀа —2000-гӀа шерашна йуьххьехь эфире йолуш хилла «Тайнигаш» телепередачехь, оцу программехь Горбачёвн аз дора актёраш Безруков Сергейс[21] и Игорь Христенко[22]. Горбачёв хьехавина даймехкан а, дозанал арахьарчу а исбаьхьаллин фильмашкахь, царна йукъахь — «Ваша 2» («Хаза вахархьама, Горбачёвс хьан Даймохк дӀабелла америкахошна»), «Генрегара криминалан фишка» («Аша вешний Чехов?» — «Иза сан уггаре дукха веза оьрси ву Горбачёвл тӀаьхьа»), кхин а. «СимпсонгӀар» мультсериалан ворхӀалгӀачу шеран» кхойтталгӀа серехь, «ГӀуон ши лулахо» ловзайора Горбачёвн а, Джорджа Буша-воккхаха волчун а йукъаметтигаш.
1962 шеран мартехь дуьйна — ССКП мехкан комитетан Ставрополан мехкан-кхолларан колхозан-совхозан урхаллин парторг. 1961 шеран октябрехь — ССКП XXII гуламан векал. 1963 шарахь дуьйна — ССКП Ставрополан мехкакома партин меженийн декъан куьйгалхо. Ставропольера партин мехкакоман хьалхарчу секретаран даржера дӀавоьду Ф. Д. Кулаковс 1964 шарахь оцу даржера шен когаметтаволчу Л. Н. Ефремовга вийцира М. С. Горбачёв дика тӀаьхье хин йолчу партбелхалойх цхьаъ ву аьлла[23]. Ефремовн иза дика ца хеттехь а, Москохара иза хьалхататта бохуш хьехарш дара деш[24]. 1966 шеран 26 сентябрехь Горбачёв Михаил хаьржира ССКП Ставрополан мехкакоман хьалхара секретарь. Оццу шарахь вахара дозанал арахьа, ГДРе[25]. 1967 шарахь цуо дуьхьала воцуш чекхйаьккхира Ставрополан йуьртабахаман институтан экономикин факультет говзалла агроном-экономист[26] йолуш.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.