From Wikipedia, the free encyclopedia
Eudikotiledone ili prave eudikotide su monofiletska grana cvjetnica koje su ranije označavane kao trikolpate ili nemagnolidne dikotiledone. Ovaj botanički termin su prvi uveli evolucijski botaničar James A. Doyle i paleobotaničar Carol L. HottonHotton, 1991., da bi naglasili kasniju evolucijsku divergenciju trikolpatnih dikotiledona od ranijih, manje specijaliziranih, dikotiledona.[1]
Eudikotiledone | |
---|---|
![]() Primula hortensis, eudikotiledona biljka | |
Sistematika | |
Carstvo | Plantae |
Potcarstvo | Embryophyta Spermatophyta |
|
Bliski odnosi među cvjetnica sa trikolplatnim polenom su prvobitno viđeni u morfološkim studijama zajedničkih izvedenih svojstava. Ove biljke imaju izrazitu zajedničku osobinu u polenovim zrnima sa tri pločice ili žljeba, paralelnim sa polarnom osi. Kasniji molekulskobiološki dokazi su potvrdili genetičku osnovu za evolucijske odnosa među cvjetnicama sa trobridim polenom i dva kotiledona. Termin znači "prave dikodiledone", jer obuhvataju većinu biljaka koje su uključene u dvokotiledone i imaju fenotipska obilježja dikotiledona. Izraz "eudikotile(done)" je naknadno široko usvojen u botanici da se imenuje jedana od dva najveća grane sjemenjača (čine preko 70% od vrsta ove grupe), a monokotiledone su druga granaj. Preostale cvjetnica se ponekad nazivaju bazne cvjetnice ili paleodikotiledone, ali ovi termini nisu široko ili dosljedno usvojeni, jer se ne odnose na monofiletsku grupu. [2] [3][4]
Drugo ime za eudicotiledone je trikolpate, naziv koji se odnosi na rebrastu strukturu polena. Članovi grupe imaju trikolpatni polen, ili oblike koji su iz toga proizašli. Ovakav polen ima tri ili više pora, koje se nalaze u brazdi zvanoj kolpa. Nasuprot tome, većina drugih sjemenjača (koji je golosjemenjače, jednokotiledone i paleodikotiledone) proizvodi monobrazdni polen, sa jednom porom u različito orijentiranom utoru, zvanom sulkus. Neki botaničari preferiraju ime "trikolpates" da bi se izbjegla konfuzija sa dikotioledonama – nemonofiletskom grupom.[5]
U eukotiledone se svrstavaju brojne poznate biljke i mnoge koje su uobičajene u ishrani, drvećće i ukrasne biljke. Neki uobičajeni i poznati predstavnici su iz porodice suncokreta (Asteraceae), kao što su obični maslačak, u nezaboravak, kupus i drugi članovi porodice Brassicaceae, jabuka, ljutići, javori i makadamija. Većina lisnatog drveća sa srednjih nadmorskih visina također pripada eudikotilama, sa izuzecima kao što su drvenaste magnolije i tulipani koje pripadaju magnolidima i Ginkgo biloba , koja nije angiosperma.
Naziv 'eudikotiledone (množina) koristi se u APG sistemu, 1998. godine, i APG II sistemu, 2003., za klasifikaciju angiosperme. Odnosi se na kladus, monofiletsku grupu, koja uključuje većinu (bivših) dikotiledona.
Eukotiledone se mogu podijeliti u dvije grupe:
Bazne su neformalni naziv za parapfletsku grupu. Jezgarne eudikotiledone su monofiletske grupa. Jedna studija iz 2010. Sugerira da se jezarne eudikotiledone mogu podijeliti u dva ogranka: Gunnerales i "Pentapetalae", koja obuhvata sve preostale jezgarne eudikotile.
Pentapetalae se dijele u tri kladusa:
Unutar jezgarni eudikotiledona, najveća je grupa rosida (sa prefiksom eu− = prave, istinske) i asteride (jezgarni prefiks eu−).
Podjelu eudikotiledona prikazuje slijedeći kladogram:[6]
Eudikotiledone |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
U nastavku je detaljnija analiza koja u svakoj grani prikazuje neke zaboravljen porodice i rodove (neraspoređeni rodovi nisu pomenuti):
Kladus Eudikotoledone
Kladus Jezgarne eudikotiledone
Redovi:
Kladus Euroside I
Redovi:
Redovi:
Kladus Asteride
Redovi:
Kladus Euasteride I
Porodice:
Redovi:
Porodice:
Redovi:
Napomena: "+ ...." = opcija, kao odvojak prethodne porodice.[7][8][9]