Guajira Guantanamera, pe Guantanamera, zo ur ganaouenn eus Kuba, an hini vrudetañ a dra sur. Dont a ra an anv eus Guantánamo, ar gumun eus an enez a zo e dalc'h an Amerikaned. Ur "guantanamera" zo ur plac'h eus Guantánamo. Ur "guajira" zo ur goueriadez, skeudenn an evurusted war ar maez, evel berjelenn ar gwerzioù kozh, met adkemeret eo bet ar ger evit envel un doare kanaouennoù hag ivez un dañs diwar ar maez.
Implijet e vez ar ganaouenn Guantanamera alies evel un arouez broadel abaoe ma'z eo bet brudet e SUA gant Pete Seeger, hag er bed a-bezh goude.
Gwerzennoù José Martí a vez kanet peurvuiañ gant ton Guantanamera.
Savet eo bet ar ganaouenn gant meur a zen, ha meur a stumm zo bet d'ar ganaouenn.
An ton a vije bet savet gant José Fernández Díaz (1908-1979), anavezet ivez evel Joseíto Fernández, a gane ar ganaouenn bep sizhun er bloavezhioù 1930 en un abadenn skingomz, gant komzoù a bep seurt, a gemme hervez an darvoudoù pe ar c'heleier.
Met tabut zo bet, hag a zo c'hoazh, diwar-benn pegen gwir eo.
Tud zo a lavar e tenn an ton d'un ton-pobl anavezet e Kuba abaoe ar bloavezhioù 1700, hag a vije deuet eus Andalouzia. N'en dije graet Fernández nemet lakaat e anv warnañ.
Tabut zo ivez diwar-benn perzh ur soner piano, Herminio "El Diablo" García Wilson en dije savet an ton war-dro I929. O seniñ gant mignoned edo, ha d'ur goantenn o tremen en dije taolet ur "piropo" (diskleriadur entanet ur gwaz diwar-benn koantiz ur plac'h e doare ar broioù spagnolek) hag eno e vije diazez krouidigezh ar ganaouenn. Se zo kaoz e kav da lod eo El Diablo an hini eo an oberour. Susitourien García zo aet betek al lez-varn, un toullad bloavezhioù goude, met hervez Lez Uhelañ Kuba, en ur varnadenn graet e 1993, eo Joseíto Fernández an oberour nemetañ.
Istor an doareoù all
Hector Angulo, keneil da Fidel Castro, a savas pozioù all e deroù ar bloavezhioù 1940, diwar un darvoud c'hoarvezet e kêr La Habana
En 1958, e voe azasaet komzoù ar barzh José Martí (Versos sencillos, skrivet en 1895) gant ar sonaozour Julián Orbón ouzh ton Guantanamera. Hervez a skrivas ar barzh kuban Cintio Vitier en e levr "Lo cubano en la poesía": [se 'oa] “... un arnod diankouaus klevout Orbón o kanaén gwerzennoù Martí war fon Guantanamera".
En 1961, e voe kanet azadenn Orbón gant ar gitarour Leo Brouwer, mab-bihan da Ernestina Lecuona, c'hoar henañ ar sonaozour meur Ernesto Lecuona, ma krogas ar c'han da vezañ anavezet en enezenn.
En 1966, e voe kanet gant meur a zen
gant Pete Seeger e festival folk Newport (ma voe anvet Guantanamera ha n'eo ket Guajira Guantanamera ken).
Er memes bloaz e voe enrollet ha brudet bras gant ar strollad «The Sandpipers»[1], ha kaset d'an 10vet renk e-touez ar pladennoù muiañ gwerzhet e Bro-Saoz hag e SUA
En 2015, Sage the Gemini en e albom Trigga Reloaded
Dont a ra ar c'homzoù brudet eus deroù ur varzhoneg, skrivet gant José Martí, ar barzh kuban meur, dispac'her ha haroz broadel Kuba, embannet el levr Versos Sencillos, en 1895, hag azasaet ouzh ar sonerezh gant Julián Orbón.
En italianeg e kaner un doare troidigezh eus skrid Martí, e galleg eo ur ganaouenn disheñvel rik an danvez anezhi.
Kalz a stummoù all a oa d'ar ganaouenn, aes a-walc'h sevel komzoù nevez war an ton, e gwerzennoù eizhsilabennek, met n'eus nemet an diskan a zo boutin etrezo. N'anavezer ket kalz a stummoù sonenrollet avat.
Unan a zo gant Guillermo Portabales, war ur bladenn.
Unan zo gant Pio Leyva, en ur sonadeg en Asterdam.
Yo soy un hombre sincero
Me zo un den gwirion
De donde crece la palma
Eus al lec'h ma kresk ar palmez
Y antes de morirme quiero
Hag a-raok mervel e karfen
echar mis versos del alma
Teurel ma gwerzennoù eus ma ene
Guantanamera, guajira Guantanamera
Mi verso es de un verde claro
Ma gwerz a zo glas-sklaer
Y de un carmín encendido
Ha livrin flamm
Mi verso es un ciervo herido
Ma gwerz zo ur c'harv gloazet
Que busca en el monte amparo
a glas gwasked er menez
Guantanamera, guajira Guantanamera
Cultivo una rosa blanca
Ur rozenn wenn a c'hounezan
en julio como en enero
en Gouhere evel en Genver
para el amigo sincero
evit ar mignon gwirion
que me da su mano franca
a ro e zorn din eeun
Guantanamera, guajira Guantanamera
Con los pobres de la tierra
gant re baour an douar
quiero yo mi suerte echar
e fell din heuilh ma flanedenn
el arroyo de la sierra
ar wazh er menez
me complace más que el mar
a blij muioc'h din eget ar mor
Guantanamera, guajira Guantanamera
An holl ganerien a gan Guantanamera, un dlead broadel d'ar Gubaned, marteze ivez dre ma kred ar ganerien a vicher e vo brudetoc'h a se o fladennoù, rak goulennet e vez atav digante kanañ Guantanamera pa vezont er broioù estren.