горад у Літве From Wikipedia, the free encyclopedia
Расяйней (літ.: Raseiniai, традыцыйная беларуская назва — Расейны) — горад у цэнтральнай Літве, з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Расяйнейскага раёна Каўнаскага павета.
Горад
| ||||||||||||||||||||||||
Праз горад цячэ рака Госенка. Расяйней знаходзіцца за 75 км ад Каўнаса. Насельніцтва складае каля 12,5 тыс. чалавек. Расяйней адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Жамойць.
Назва ад былога імя Raseinis. Вядомае і адпаведнае лідскае прозвішча Расейна. У абодвух імёнах фармант -ein- як у адыменным тапоніме Валейнішкі каля Ашмянаў (ад імя Valeinis).
Першыя згадкі аб горадзе адносяцца да 1253 года, калі Расяйней з’яўляўся сталіцай Жамойцкага княства. У ХІІІ—ХIV стагоддзях Расяйней узгадваецца ў хроніках пад рознымі назвамі: Рушыген, Росыен і Расейн. У гэты час Расяйней стаў адным з асноўных гарадоў Жамойці. У 1416—1421 гадах па загадзе вялікага князя Вітаўта тут быў пабудаваны касцёл (адзін з першых у Жамойці). Да нашых дзён захаваўся касцёл, які быў пабудаваны жамойцкім біскупам Юрыем Тышкевічам у 1636 годзе. У 1492 годзе Расяйней атрымаў магдэбургскае права і ўласны герб. Пасля ўтварэння Рэчы Паспалітай Расяйней заставаўся неафіцыйнай сталіцай Жамойці. Тут знаходзілася ўся дзяржаўная ўлада рэгіёна. У 1580 годзе ўладары жамойцкіх плямёнаў выбралі ўласных прадстаўнікоў, якія прадстаўлялі Жамойць у соймах Рэчы Паспалітай.
Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай горад апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, Магдэбургскае права было скасаванае.
У складзе Расійскай імперыі Расіены былі цэнтрам павета спачатку Літоўскай губерні (1797—1801), потым Віленскай губерні (1801—1843) і нарэшце Ковенскай губерні (пасля 1843 года). У ХІХ стагоддзі Расіены атрымалі развіццё як лакальны цэнтр гандлю дрэвам і пшаніцай, але ў выніку аддаленасці ад чыгуначных ветак і асноўных гандлёвых шляхоў, паступова горад страціў сваю ролю.
Падчас паўстання 1830—1831 гадоў Расіены сталі адным з цэнтраў вызваленчага руху. 26 сакавіка 1831 года паўстанцы ўзялі горад і стварылі жамойцкі ўрад. Але праз некалькі дзён расійскія войскі захапілі горад.
Расіены таксама былі адным з цэнтраў яўрэйскай грамады. У 1926 годзе яўрэі складалі 40 % насельніцтва горада.
Падчас Першай сусветнай вайны, вясной 1915 года горад быў заняты нямецкімі войскамі.
Пасля стварэння Літоўскай Рэспублікі ў 1918 годзе Расяйней увайшоў у яе склад, дзе стаў цэнтрам павета. У 1940 годзе Расяйней апынуўся ў складзе СССР. З 1941 да 1944 года горад быў акупаваны нямецкімі войскамі. У выніку ваенных дзеянняў было разбурана 90 % пабудоў горада.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.