From Wikipedia, the free encyclopedia
Бу́ры ву́галь — гаручы карысны выкапень расліннага паходжання, пераходная форма ад торфу да каменнага вугалю.
Адрозніваюць: лігніт з добра захаванай структурай рэшткаў драўніны, светлы карычневы вугаль зямлістай тэкстуры і шчыльны чорны бліскучы. На паветры буры вугаль хутка растрэскваецца і ператвараецца ў дробныя кавалкі.
Да бурага вугалю адносяць вуглі з вышэйшай цеплынёй гарэння рабочай масы бяспопельнага вугалю меней за 23,88 МДж (5700 ккал/кг).
Для бурага вугалю характэрна высокая гіграскапічнасць і кіслотнасць, мае 64-78 % вугляроду, 5-6 % вадароду, 15-30 % кіслароду, 40-65 % лятучых рэчываў. Шчыльнасць 1200—1500 кг/м³.
Буры вугаль выкарыстоўваецца як энергетычнае і бытавое паліва, сыравіна для хімічнай прамысловасці і вырабу вадкага паліва.
Як энергетычнае паліва буры вугаль мэтазгодна выкарыстоўваць каля месц здабычы, бо ён мае малую цеплыню згарання, і транспартаваць яго на вялікія адлегласці нявыгадна.
Самыя буйныя басейны і радовішчы бурага вугалю характэрны для мезазойска-кайназойскіх адкладаў. Галоўныя басейны размешчаны ў Расіі, Германіі, Польшчы, Чэхіі, Аўстраліі.
Здабыча бурага вугалю ў млн тон:
1970 | 1980 | 1990 | 2000 | 2001 | ||
---|---|---|---|---|---|---|
1. | Германія | 369,300 | 388,000 | 356,500 | 167,700 | 175,400 |
2. | Расія | 127,000 | 141,000 | 137,300 | 86,400 | 83,200 |
3. | ЗША | 5,400 | 42,300 | 82,600 | 83,500 | 80,500 |
4. | Аўстралія | 24,200 | 32,900 | 46,000 | 65,000 | 67,800 |
5. | Грэцыя | 8,100 | 23,200 | 51,700 | 63,300 | 67,000 |
6. | Польшча | 32,800 | 36,900 | 67,600 | 61,300 | 59,500 |
7. | Турцыя | 4,400 | 15,000 | 43,800 | 63,000 | 57,200 |
8. | Чэхія | 67,000 | 87,000 | 71,000 | 50,100 | 50,700 |
9. | Кітай | 13,000 | 22,000 | 38,000 | 40,000 | 47,000 |
10. | Югаславія | 26,000 | 43,000 | 60,000 | 35,500 | 35,500 |
11. | Румынія | 14,100 | 27,100 | 33,500 | 17,900 | 29,800 |
12. | Паўночная Карэя | 5,700 | 10,000 | 10,000 | 26,000 | 26,500 |
… | Агулам | 804,000 | 1.028,000 | 1.214,000 | 877,400 | 894,800 |
На Беларусі паклады бурага вугалю выяўлены ў Прыпяцкім прагіне і Брэсцкай упадзіне, у асноўным на тэрыторыі Гомельскай і Брэсцкай абласцей. Вядомы Брынёўскае, Жыткавіцкае і Тонежскае радовішчы. Агульныя геалагічныя запасы — больш за 1 млрд т, разведаныя — больш за 150 млн т. Якасць іх невысокая, распрацоўка пакуль не вядзецца, але гаспадарчае выкарыстанне (напрыклад, для вытворчасці вугальна-тарфяных брыкетаў) магчымае нават у блізкай перспектыве. На базе Жыткавіцкага радовішча бурага вугалю — адклады Паўночнае (23,5 млн т) і Найдзінскае (23,1 млн т) — магчыма будаўніцтва кар’ера гадавой магутнасцю 2 млн т. Якасць вугалю адпавядае вугалю Прыдняпроўскага вугальнага басейна (Украіна): вільготнасць 56—60 %, выхад лятучых рэчываў 39—60 %, цеплата згарання ў сярэднім 1640 ккал/кг. Яго галоўныя запасы ляжаць на глыбіні да 45 м, магутнасць пласта дасягае 16 м. Здабычу лепш весці адкрытым метадам. Вывучаецца магчымасць падземнай газіфікацыі.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.