From Wikipedia, the free encyclopedia
Андэрс Цэльсіюс (па-швэдзку: Anders Celsius; 27 лістапада 1701, Упсала, Швэцыя — 25 красавіка 1744, Упсала, Швэцыя) — швэдзкі астраном і матэматык, геоляг і мэтэароляг. Прафэсар Упсальскага ўнівэрсытэту. Набыў сусьветную вядомасьць дзякуючы вынаходніцтву тэрмомэтру са стаградуснай шкалою вымярэньня, якая атрымала яго імя. Выкарыстоўваецца ў большасьці краінаў сьвету. Сам навуковец называў сваё вынаходніцтва прыладай, якая дазваляе ўбачыць, «у якой ступені цяплее, або халаднее ў пакоі». Спачатку Цэльсіюс вызначыў кропку кіпеньня вады як 0 градусаў, а кропку раставаньня лёду як 100 градусаў. Пасьля сьмерці Андэрса шкалу ў 1744 року «перакуліў» Карл Лінэй. Адгэтуль тэмпэратура плаўленьня лёду — 0 градусаў, а тэмпэратура кіпеньня — 100 градусаў.
Андэрс Цэльсіюс | |
Anders Celsius | |
![]() | |
Дата нараджэньня | 27 лістапада (8 сьнежня) 1701[1][2][3] |
---|---|
Месца нараджэньня | |
Дата сьмерці | 25 красавіка (6 траўня) 1744[1][2][5][…] (42 гады) |
Месца сьмерці | |
Прычына сьмерці | сухоты[6] |
Месца пахаваньня | |
Месца вучобы | Упсальскі ўнівэрсытэт |
Занятак | астраном, фізык, матэматык, прафэсар унівэрсытэту, вынаходнік, хімік, мэтэароляг |
Навуковая сфэра | астраном, матэматык, мэтэароляг, геоляг |
Месца працы | Упсальскі ўнівэрсытэт |
Вядомы як | Вынаходнік шкалы вымярэньня тэмпэратуры |
Сябра ў | Лёнданскае каралеўскае таварыства, Леапальдзіна[d], Швэдзкая каралеўская акадэмія навук, Пруская акадэмія навук[d] і Royal Society of Sciences in Uppsala[d] |
Навуковы кіраўнік | Жак Касіні[d] |
Вучні | Юган Готшальк Валерыюс[d], Якаб Гадалін[d][7] і Пэр Вільгельм Варгентын[d][7] |
Бацька | Nils Celsius[d] |
Узнагароды | |
Подпіс | ![]() |
Акрамя таго, навуковец зрабіў вялікі ўнёсак у вывучэньне паўночных зямель, у прыватнасьці ён удзельнічаў у ляпляндзкай экспэдыцыі (1736—1737) па вымярэньні мэрыдыяну. Аналягічная экспэдыцыя была потым арганізавана на экватар. Параўнаньне вынікаў дасьледаваньня пацьвердзіла разьлікі й здагадкі Ньютана пра тое, што Зямля мае форму эліпсоіду, пляскатага ля палюсоў.
У 1741 року заснаваў Упсальскую астранамічную абсэрваторыю. Даволі дакладна вымерыў яркасьць 300 зорак, выкарыстоўваючы сыстэму аднолькавых шкляных пласьцін, якія паглынаюць сьвятло.
Андэрс Цэльсіюс памёр ад сухотаў у 1744 року.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.