Силәбе өлкәһе From Wikipedia, the free encyclopedia
Кәртәле — (рус. Карталы) - Рәсәй Федерацияһының Силәбе өлкәһендә урынлашҡан ҡала, Кәртәле районындың административ үҙәге. Эре транспорт үҙәге, ҙур ауыл хужалығы районы үҙәге.
Кәртәле | |
Флаг[d] | |
![]() | ![]() |
Нигеҙләү датаһы | 1810 |
---|---|
![]() | |
Дәүләт |
![]() |
Административ үҙәге | Карталинское городское поселение[d][1] һәм Кәртәле районы |
Административ-территориаль берәмек | Карталинское городское поселение[d][1] һәм Кәртәле районы |
Халыҡ һаны |
13 700 кеше (1939)[2], 33 917 кеше (1959)[3], 40 000 кеше (1967)[2], 42 801 кеше (1970)[4], 38 905 кеше (1979)[5], 37 132 кеше (1989)[6], 36 900 кеше (1992)[2], 30 400 кеше (1996)[2], 30 500 кеше (1998)[2], 30 400 кеше (2000)[2], 30 300 кеше (2001)[2], 29 908 кеше (2002)[7], 29 900 кеше (2003)[2], 26 900 кеше (2005)[2], 29 400 кеше (2006)[2], 28 900 кеше (2007)[2], 28 800 кеше (2008)[2], 28 651 кеше (2009)[8], 29 131 кеше (2010)[9], 29 095 кеше (2011)[10], 28 875 кеше (2012)[11], 28 763 кеше (2013)[12], 28 757 кеше (2014)[13], 28 703 кеше (2015)[14], 28 697 кеше (2016)[15], 28 577 кеше (2017)[16], 28 607 кеше (2018)[17], 28 442 кеше (2019)[18], 28 227 кеше (2020)[19], 27 103 кеше (2021)[20], 26 679 кеше (2023)[21] |
Диңгеҙ кимәленән бейеклек | 300 метр |
Майҙан | 86,13 км² |
Почта индексы | 457359 |
Рәсми сайт | kartaly.ru |
Урындағы телефон коды | 35133 |
![]() |
Ҡала Силәбенән - 316 км, Магнитогорскиҙан - 169 км, Троицкиҙан - 190 км, Ҡостанайҙан - 376 км һәм Мәскәүҙән 1850 км алыҫлыҡта урынлашҡан.
Кәртәле ҡасабаһына 1914—1915 йылдарҙа Троицк-Орск тимер юлы төҙөлгәндә Полта́вский ҡасабаһы урынында нигеҙ һалына. 1944 йылдың 17 апреленән — ҡала, 1963 йылдан — өлкә буйһоноуындағы ҡала, район үҙәге.
1917 йыл Кәртәле тимер юлы станцияһы тыуған йыл тип һанала .
Граждансдар һуғышы тамамланыу менән күмер сығарыу яңынан башлана. Урал заводтарына антрацит оҙатыла, яғыулыҡ көрсөгө кәмей.
1926 йылда башланған тимер юл һалыу ваҡытлыса туҡтап алып торғолап, 70-се йылдарға тиклем дауам итә. Хатта һуғыш ваҡытында ла Кәртәле станцияһын киңәйтә баралар.
1929 йылда Магнитогорскиға тиклем һалынған тимер юл бер йылдан Орск менән тоташа.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Кәртәле тимер юлсылары Магнитогорско металлургия комбинатының өҙөклөкһөҙ эшләүен тәьмин итә.
Һуғыштан һуң яңы предприятиелар асыла: К-700 тракторҙарын ремонтлау заводы, телеретранслятор, келәм фабрикаһы эшләй башлай. Шәхси йорттарға газ үткәрелә. 60-70-80-се йылдарҙа ҙур тиҙлек менән торлаҡ, юлдар төҙөлә, ҡала төҙөкләндерелә.
Климаты уртаса һыуыҡ, уртаса йыллыҡ температураһы 1.9 °C. Иң йылы ай - июль, уртаса температураһы 19.8 °C. Ғинуар иң һыуыҡ ай - уртаса температураһы-17.2 °C.
Халыҡ иҫәбе | ||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
1939[22] | 1959[23] | 1967[22] | 1970[24] | 1979[25] | 1989[26] | 1992[22] | 1996[22] | 1998[22] |
13 700 | ↗33 917 | ↗40 000 | ↗42 801 | ↘38 905 | ↘37 132 | ↘36 900 | ↘30 400 | ↗30 500 |
2000[22] | 2001[22] | 2002[27] | 2003[22] | 2005[22] | 2006[22] | 2007[22] | 2008[22] | 2009[28] |
↘30 400 | ↘30 300 | ↘29 908 | ↘29 900 | ↘26 900 | ↗29 400 | ↘28 900 | ↘28 800 | ↘28 651 |
2010[29] | 2011[30] | 2012[31] | 2013[32] | 2014[33] | 2015[34] | 2016[35] | ||
↗29 131 | ↘29 095 | ↘28 875 | ↘28 763 | ↘28 757 | ↘28 703 | ↘28 697 |
2016 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халҡы буйынса ҡала Рәсәй Федерацияһының 1112[36] ҡалаһы араһында [37] 375-се урында була
Ҡала иҡтисады ЮУЖД узелына нигеҙләнә. Тимер юлы хужалыҡтары күп.
Ҡалала икмәк продукцияһы етештереүсе элеватор бар. Еңел сәнәғәт, сауҙа предприятиелары, "Строительный камень" ЯСЙ-һы ҡырсынташ заводы, "Михеевский ГОК" ЯАЙ-ы. Файҙалы ҡаҙылдыҡтар эшкәртеү компанияларына лицензиялар бирелә.
Кәртәле — эре тимер юл узелы. Силәбе, Магнитогорск, Орск һәм Астана менән тимер юл бәйләнеше бар, граждандарҙы сит илдәргә сығарыу пункты эшләй.
Даими автобус хәрәкәте яйға һалынған.Силәбе, Магнитогорск, Троицк ҡалаларына рейстар ойошторолған.
Ҡала аша «Бохара-Урал» газ үткәргесе үтә.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.