![cover image](https://wikiwandv2-19431.kxcdn.com/_next/image?url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/BAE-McDonnell-Douglas_AV8B_edit5.jpg/640px-BAE-McDonnell-Douglas_AV8B_edit5.jpg&w=640&q=50)
Şaquli enmə-qalxma
From Wikipedia, the free encyclopedia
Şaquli enmə-qalxma (ing. Vertical Take-Off and Landing) bu cür sinifləndirmə az saylı havada hərəkət etmək üçün nəzərdə tutulmuş olan texnikanı əhatə edir: helikopterlər, avtojirlər, balonlar və hava gəmiləri (zeplinlər) əsasən VTOL olaraq sinifləndirilmirlər. Bəzi hava texnikaları VTOL moduna əlavə olaraq CTOL (Şərti enmə-qalxma/Conventional Take-off and Landing) və/və ya STOVL (Qısa enmə-qalxma/Short Take-Off and Landing) da edə bilirlər. Bəzilərinin isə eniş dəstləri üfüqi hərəkət üçün nəzərdə tutulmadığı üçün sadəcə olaraq şaquli enmə-qalxma edə bilirlər (Nümunə Convair XFY).
![Thumb image](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/BAE-McDonnell-Douglas_AV8B_edit5.jpg/640px-BAE-McDonnell-Douglas_AV8B_edit5.jpg)
Hal-hazırda iki praktiki VTOL təyyarə modeli mövcuddur:
- Rotor fırladan sistemlər — Bell Boeing V-22 Osprey və Bell V-280 Valor nümunəsində
- İstiqamətləndirilmiş reaktiv itələməli sistemlər — Harrier Jump Jet ailəsi və F-35 nümunəsində