Masaüstü oyun — masa və ya başqa düz səthin üzərində oynanılan oyun. Məsələn, lövhə oyunları, kart oyunları, zər oyunları və s..[1][2]
![Thumb](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6d/KnightsTemplarPlayingChess1283.jpg/640px-KnightsTemplarPlayingChess1283.jpg)
Tarix
Ən qədim masaüstü oyunu sayılan tapıntı Türkiyənin Siirt ilində yerləşən Başur tellində (e.ə. 5000) aşkar olunmuş 49 zərdir.[3] Bundan erkən olan tapıntılar tarixdən əvvəlki dövrünə aid olan zərlərə oxşar talus sümükləridir. Ehtimal olunur ki, bu cür sümüklər də oynamaq üçün işlənilirdi və onlar zərlərin əcdadlarıdır.[4]
Tapılan bütün ən erkən lövhə oyunlarıda zər işlənilirdi və onlar iki oyunçu üçün nəzərdə tutulurdu.[5] Onların ən erkəni Misirdə tapılan senet oyunudur. Senet sülalə əvvəl və I sülalə dövrlərinə (e.ə. 3500-3100 arası) aid dəfn məkanlarında aşkar olunub və bundan əlavə, ona istinadlar e.ə. 3100 dövrünə aid heroqlif mənbələrində var.[6]
Təsnifat
Masaüstü oyunlar ümumi formalarına və ya işlənilər alətlərinə görə təsnif oluna bilər:[7]
Kateqoriya | Nümunələri |
---|---|
Lövhə oyunları | səyyahət lövhə oyunları, oyun kitabı, nərd, şahmat, alman üslubu lövhə oyunları, qo, reversi |
Kart oyunları | pasyans, kolleksiya kart oyunları, hanafuda, Taro kart oyunları, poker |
Zər oyunları | bunko, krəps, zərli poker, sik bo |
Kağız və karandaş oyunları | Dəniz döyüşü, qomoku, nöqtələr və kvadratlar, asmaca, cücərti, sudoku |
Rol masaüstü oyunu | Zindanlar və əjdahalar, Pathfinder Roleplaying Game |
Strategiya oyunları | hərbi oyunlar, siyasi simulyasiya, miniatür oyunlar |
Daş oyunları | 15 oyunu, anaqram, domino, macon |
Masaüstü oyunlar həmçinin deterministik və ya stoxastik olur. Deterministik (və ya abstrakt strategiya) oyunlarıda, oyunun nəticəsi oyuncuların hərəkətləridən aslıdır.[8] Stoxastik oyunlarıda isə oyun nəticcəsi qismən təsadüfdən aslıdır.[9] Bundan əlavə, oyunlar nəzəriyyəsinə görə, oyunlarda məlumat tam şəkildə və ya nisbətən verilə bilər. Tam məlumatlı oyunlarda oyunçuların oyunun ilk addımıdan bəri keçmişdə baş verən bütün hərəkərləri haqqında məlumatı olur (məsələn, bütün oyunçuların əvvəldən başlayaraq hansı kartları var).[10][11][12][13]
Tam məlumatlı | Məlumat tam şəkildə verilmir | |
---|---|---|
Deterministik |
|
|
Stoxastik |
|
İstinadlar
Wikiwand in your browser!
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.