From Wikipedia, the free encyclopedia
Seksologiya (latınca sexus “cins” və yunanca λόγος "elm") — insan seksuallığının bütün təzahürlərini, o cümlədən həm normal seksuallığı xarakterizə etmək cəhdlərini, həm də seksual təcrübələrin dəyişkənliyini, o cümlədən parafiliyaları (cinsi deviasiyalar) və cinsi pozğunluqları öyrənən elm.[1]
Seksoloq — “seksologiya” ixtisası üzrə təhsil almış həkimdir.[2] Eyni zamanda, seksologiya ayrıca tibb ixtisasıdır, məsələn, həkimin özünü "uroloq-seksoloq" adlandırmaq hüququ yoxdur, lakin o, özünü "uroloq və seksoloq" adlandıra bilər. Seksologiya üzrə ixtisaslaşan psixoloqlar da vardır ki, onlara “psixoloq-seksoloq” deyirlər.
Müasir seksologiya bir sıra əlaqəli fənlərin metodlarından istifadə edən çoxşaxəli tədqiqat sahəsidir: antropologiya, psixologiya, biologiya, tibb, statistika, epidemiologiya, pedaqogika, sosiologiya və bəzən kriminalistika[3] . O, seksuallığın və cinsi əlaqənin inkişafını, o cümlədən cinsi əlaqə üsullarını və cinsi disfunksiyaları öyrənir. Tədqiqatçılar cəmiyyətdəki müxtəlif qrupların, məsələn, əlilliyi olan insanlar, uşaqlar, qocalar və cinsi patoloji və ya uşaqların cinsi istismarı kimi cinsi patoloji hallarını buraya aid edir.
Seksologiya hansı davranışın adekvat, etik və ya əxlaqi olduğunu təyin etməkdən çox reallığın müəyyən aspektlərini sənədləşdirməyə çalışır. Seksologiya tez-tez onun tərəfdarları, seksologiyanın insan həyatının müqəddəs təməllərinə qəsd etdiyinə inananlar və ya fəlsəfi baxımdan seksoloqların obyektivliyə və empirik metodologiyaya dair iddialarına etiraz edənlər arasında münaqişə mövzusu olmuşdur.
Seksologiya insan seksuallığı və seksuallıqla əlaqəli pozuntuları öyrənir[4]. 2010-cu illərin ortalarına olan məlumata görə, onun 39 nəzəri istiqaməti var.
İnsan seksuallığı ilə əlaqəli pozğunluqlar ICD-11 -də ayrıca bir qrupa daxil edilmişdir [4] .
Seksologiyada seksuallığın öyrənilməsinə üç yanaşma mövcuddur [3] :
Seksologiyada insan seksuallığının vahid bir ciddi nəzəriyyəsi yoxdur [3] .
Seksologiyada norma üçün bir neçə meyar var. Bu meyarlar mədəni ideyalardan və sosial ənənələrdən asılı deyildir [4] .
Seksologiya XX əsrdə seks və insanın seksual davranışının anatomik-fizioloji, psixoloji, tibbi, sosioloji, antropoloji, tarixi, hüquqi və dini aspektlərini öyrənən sintetik bir elm kimi yaranmışdır[3] .
Seksologiyanın tarixini yeddi mərhələyə bölmək olar [3] :
Kazimej İmelinski cinsi davranış haqqında biliklərin inkişafı tarixində dörd dövrü müəyyən edir:
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.