From Wikipedia, the free encyclopedia
Salarilər — 941–981-ci illərdə hökm sürmüş Türk əsilli müsəlman xanədanlıq.
Bu məqaləni vikiləşdirmək lazımdır. |
Tarixi dövlət | |||
Salarilər | |||
---|---|---|---|
|
|||
![]() |
|||
|
|||
Paytaxt | Ərdəbil | ||
Ən böyük şəhər |
Təbriz Dəbil |
||
Rəsmi dilləri | ərəb dili, deyləm dili, türk dili | ||
Dövlət dini | İslam | ||
Valyuta | Dirhəm, Dinar | ||
İdarəetmə forması | Monarxiya | ||
Sülalə | Salarilər | ||
Davamiyyət | |||
→ | |||
![]() |
X əsr Abbasi xilafətində mərkəzi hakimiyyət bölgələrin idarəçiliyinə nüfuzlu ailələri gətirməyə başlamışdı. Bu durum zamanla o ailələrin nüfuzunun lazım olandan daha çox artmasına və nəticədə de fakto müstəqil hərəkət etmələrinə yol açırdı. Onlardan biri də Salarilər idi. Burada hakimlik edən sülalələr müsəlmanların mənəvi-siyasi rəhbəri xəlifəyə zahiri itaətlərini saxlayır, lakin bir sıra hallarda siyasi hakimiyyəti ələ keçirirdilər. Əslən Tarım hakimi Məhəmməd ibn Müsafir Cüstanilərlə ittifaq yaradıb 919-cu ildə Deyləmdə öz dövlətini qurmuşdu.
Beləliklə, Salarilər dövləti şimalda Dərbənd keçidindən başlayaraq, cənubda Dəclə və Fərat çaylarının yuxarılarına qədər, şərqdə Gilan da daxil olmaqla Xəzər sahillərindən, qərbdə Ermənistan və Şərqi Gürcüstan da daxil olmaqla geniş əraziləri əhatə edən bir dövlətə çevrildi. Bu da təbii olaraq, bütün ölkə miqyasında iqtisadi əlaqələrin inkişafına, sənətkarlıq və ticarətin tərəqqisinə, xarici ticarət əlaqələrinin genişlənməsinə müsbət təsir göstərdi. Salarilərin hakimiyyəti illərində Xəzər dənizində ticarət gəmiləri üzməyə başladı. Bütün Yaxın və Orta Şərqdə iqtisadi və hərbi-siyasi rolu daha da artdı, müxtəlif etnik qrupların Azərbaycan xalqı ilə qaynayıb-qarışması prosesi daha sürətləndi.
Mərzban ibn Məhəmmədin ölümündən sonra onun oğulları ilə qardaşı Vəhsudan arasında Azərbaycan uğrunda gedən çəkişmələr sülalənin zəifləməsinə səbəb oldu. Azərbaycan Salariləri iki yerə bölündü, Deyləm Salariləri isə bir qədər uzun hökmranlıq sürüb 962-ci ildə Xaşxaşilərə məğlub oldular.