From Wikipedia, the free encyclopedia
Çin–Türkmənistan münasibətləri — Çin Xalq Respublikası və Türkmənistan arasındakı iki tərəfli diplomatik münasibətlər. Türkmənistan və Çin Xalq Respublikası arasında ilk diplomatik əlaqələr 6 yanvar 1992-ci ildə qurulmuşdur[1]. 2013-cü ili sentyabrında iki ölkə arasında əlaqələr strateji əməkdaşlıq səviyyəsinə qalxdığı bəyan edilmişdir. 2014-cü ilin mayında Çin və Türkmənistan dostluq və əməkdaşlıq sahəsində müqavilə imzalamışlar[2].
Çin–Türkmənistan münasibətləri | |||||
---|---|---|---|---|---|
![]() | |||||
|
|||||
![]() |
Türkmənistanın Çin Xaıq Respublikasında səfirliyi (Pekin) Türkmənistan Respublikası Prezidentinin əmrinə əsasən 6 sentyabr 1993-cü ildə açılmışdır.
17 sentyabr 2013-cü ildən Türkmənistanın Çin Xalq Respublikasındakı Fövqəladə və Səlahiyyətli səfiri Çinar Rüstəmovdur.
Amangəldi Rəhmanov (28.03.1995 — 09.03.2001)
Boris Şixmuradov (11.03.2001 — 30.10.2001)
Qurbanməhəmməd Qasımov (30.10.2001 — 20.03.2008)
Murad Nəzərov (05.01.2009 — 17.12.2010)
Qurbannəzər Nəzərov (22.02.2011 — 17.09.2013)
Çinar Rüstəmov (17.09.2013 — h.h.)
Lu Quyçen (sentyabr 2003—sentyabr 2008)[3][4]
U Xunbin (sentyabr 2008—mart 2011)[5][6];
Syo Sinxua (may 2011—avqust 2016)[7];
Sun Beydun (oktyabr 2016)[7];
türkmənistan ümçün Çin ən böyük iqtisadi tərəfdaşdır[8]. В 2017 году объём товарооборота между странами достиг 10 миллиардов долларов (в 1992 году он составлял 4,4 миллиона долларов)[1][9]. Türkmənistandan Çinə idxal edilən əsas məhsul təbii qazdır. 2017-ci il məlumatına görə Türkmənistandan Çinə 30 mlrd m³ qaz ixrac edilmişdir[9]. 2009-cu ildən Çin Türkmənistan qazının ən böyük alıcısıdır[2].
Qaz əsasən Türkmənistan-Çin qaz kəməri vastəsi ilə çinə daşınır. Kəmərin uzunluğu 1833 kilometrdir. Qaz Türkmənistanın Qalkınış yatağından Özbəkistan və Qazaxıstandan keçməklə Çinə çatdırlacaqdır[2].
Çin Türkmənistanla enerji daşıyıcılarının diversikasiyası siyasətini yeridir. Bu isə nəyin ki, iqtisadi həm də siyasi cəhətdən ölkələrin Rusiyadan asıllığını azaldır[10]. Bununla yanaşı Çin Türkmənistanın yeritdiyi neytrallıq siyasətini dəstəkləyir[11].
Türkmənistan Çin üçün Yeni İpək yolunun gerçəkləşdirilməsində əsas fiqurlardan hesab edilir. Artıq Çin-Qazaxıstan-Türkmənistan-İran dəmir yolu fəaliyyət göstərir. Bu Çin mallarının İrana daşınmasında yarıbayarıya azaltmışdır[9].
Hər gün Aşqabaddan Çinin Urumçi və Prkin şəhərlərinə uçuşlar həyata keçirilir.
2.000-dən artıq türkmən Çinin ali məktəblərində təhsil alır[1]. Onlar əsdasən Çinin Tibb Universitetlərinə üz tuturlar. Universitet müəllimləri arasında təcrübə mübadiləsi də həyata keçirilir[12][13].
Türkmənistan məktəb və universitetlərində çin dili tədris edilir[1].
Çin Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonunda beynəlxalq teror təşkilatçılarının və separatçı fəaliyyətlər ilə mübarizədə Türkmənistanın köməyinə inanır. İki ölkənin əməkdaşlığı bu hərəkatın Mərkəzi Asiyada tərəfdarları ilə mübarizəyə yönəldilə bilərК[11].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.