From Wikipedia, the free encyclopedia
Un faru ye, según el diccionariu de l'ALLA, una "torre con lluz no cimero pa guiar a los navegantes". El nome deriva etimolóxicamente de la pallabra griega "pharos", que facía referencia a la islla homónima. Ésta, asitiada na boca del ríu Nilu, foi asientu d'un faru perfamosu, el d'Alexandría. Neto qu'aquelli, estes estructures, que s'asitien bien na costa bien nuna islla mui averada a ella, tienen trés partes d'abaxu enriba: la base, la torre y el torruxón, nel que ta la llinterna.
Esti artículu o seición necesita referencies qu'apaezan nuna publicación acreitada, como revistes especializaes, monografíes, prensa diaria o páxines d'Internet fiables. |
Históricamente foron un preséu básicu p'aidar a la navegación. Anguaño el so papel ye más menguáu, porque'l desarrollu de la seguridá nel mar (sistemes de posicionamientu per satélite, radares...) fai que los grandes barcos cásique nun necesiten d'ellos. Sicasí, siguen siendo perimportantes pa la navegación de cabotaxe y tamién pa los barcos pesqueros y deportivos.
Primero de que surdieran estructures nes zones de costa p'aidar a los navegantes yá hebo un sistema de señalización costeru basáu en fogueres, que se prendíen nes zones de costa bien p'aidar a los barcos bien pa engañalos pa poder robalos dempués. Col tiempu, el desarrollu del comerciu marítimu fizo conveniente construyir estructures fixes que ficieren esa mesma función.
D'ente tolos de l'Antigüedá el más famosu de los faros foi'l d'Alexandría. Asitiábase na islla de Pharos, na desembocadura del Nilu, y foi construyíu pa marcar la entrada del puertu d'Alexandría, ún de los más importantes del Mediterraneu oriental naquella dómina. Llevantáronlu alredor del añu 280 e.C., y taba fecho de mármole blancu. Tenía ente 115-135 m (según les fuentes) d'altor, y foi, hasta que lu destruyeron nel sieglu XIV, ún de los edificios más altos qu'enxamás se ficiera. La so lluz yera visible a unos 55 km de distancia.
Yera tamién importante'l faru nomáu el Colosu de Rodas. Esti yera una estatua xigante (32 m d'altor) del dios griegu Helios que facía les veces de faru nel puertu de Rodas. Fue construyíu alredor del 278 e.C., anque duró pocu tiempu; valtólu un terremotu 56 años dempués. Yera consideráu, como l'anterior, una de les les siete maraviyes del mundu vieyu.
Más modernamente la construcción de faros espardióse per ende. Asina, Jia Dan, un escritor chinu de la dinastía Tang, mos cuenta nun llibru datáu alredor del añu 800 cómo los iraníes teníen llevantao, na entrada del golfu Pérsicu, minaretes que facíen la función de faros. El so testimoniu foi confirmáu, un sieglu dempués, por dos escritores árabes: al-Mas'udi y al-Muqaddasi. Otramiente, la mezquita medieval de la ciudá china de Cantón tenía tamién un minarete que servía de faru; y tamién aidaba a los navegantes a movese pel ríu Quiantag la torre d'una pagoda llevantada en Hangzhou en 1165, la pagoda Liuhe.
N'Europa, na Alta Edá Media, munchos de los faros romanos dexaron d'usase. Namái caltenieron la so función dellos de los del Mediterraneu y la torre d'Hércules, en La Coruña (España). Esti, construyíu nel sieglu II, ye l'únicu d'aquella dómina que queda anguaño na Península Ibérica. Dellos sieglos dempués, col espardimientu otra vuelta de la navegación, entamaron a construyise pela Europa occidental y septentrional. Ún de los más vieyos del continente ye'l que ta na ensenada de Hook (condáu de Wexford, Irlanda), que foi construyíu alredor de 1180.
L'usu de los faros como aida pa la navegación foi espardiéndose per ende, y pal sieglu XVII entamen a establecese programes nacionales de construcción y mantenimientu de faros. En 1609 la Trinity House (organismu encargáu d'estos trabayos na Gran Bretaña) llevanta'l so primer faru, y un sieglu dempués, concretamente en 1716, se constrúi ún na islla de Little Brewster (Massachusetts). Ye'l nomáu Boston Light, y ye'l primeru que se fizo n'América.
N'España l'espoxigue de la rede de faros tuvo qu'esperar al sieglu XIX. Ha ser na época de la rexencia del xeneral Espartero (1840-43) cuando se forme la Comisión de Faros. Nes décades vinientes, a la solombra'l Plan de Alumbrado Marítimo de las Costas Españolas de 1847, que proyeutó la construcción de 116, crece grandemente'l númberu de faros. Amás, van a quedar de magar entós al cargu del Serviciu de Señales Marítimes d'España. N'Asturies nun había, primero d'esa fecha, dengún faru; va ser a resultes del mentáu plan que se construyan la mayoría d'ellos.
Los faros tienen trés partes: base, torre y torruxón.
Pegáu al faru atopamos, nos más antiguos, la casa'l fareru. Nos más modernos, que tán totalmente automatizaos, yá nun suel habeles.
La óptica ye'l conxuntu de lentes que concentren la lluz de la llámpara del faru y la esparden per ende.
Anantes de l'apaición de les modernes lentes estraboscópiques usábense lentes clásiques pa concentrar la lluz. Gracies a elles los rayos verticales de lluz de la llámpara se redirixíen al planu horizontal. Nesi planu la lluz s'enfocaba en una o varies direiciones a la vez, y se-y facía dar vueltes moviendo la lente, xeneralmente, con un mecanismo de reloxería con peses. P'amenorgar l'esfriega poníense les llentes, delles veces, enriba un flotador de mercuriu. Esto permitía a los barcos, amás de ver el rayu llateralmente, recibir la lluz direutamente dende grandes distancies. El problema ye que, pa concentrar eficientemente la lluz emitida por una fuente omnidireccional, había que usar lentes de gran diámetru, pergrueses y pesaes que, sicasí, nun conseguíen concentrar más que'l 20% de la lluz emitida.
Esi problema solucionolu en 1822 el físicu francés Augustus Fresnel, qu'inventó les lentes que lleven el so nome. Les lentes de Fresnel, nes que se ruempe una lente tradicional en una serie teóricamente ilimitada de seiciones anulares concéntriques, lleguen a concentrar'l 85% de la lluz emitida. Amás, con esi diseñu pueden facese lentes de gran apertura y corta distancia focal que son muncho más llixeres y voluminoses que les tradicionales; eso permite que puedan algamase distancies mayores cola lluz ensin tener que poner lentes mayores. Estes lentes entamaron a ponese nos faros na década del 1850, y son les que se siguen usando anguaño.
La categoría del faru vien determinada pol orde de la so lente. Les lentes de Fresnel clasifíquense'n seis órdenes en función de la so distancia focal: son de primer orden les mayores y del sestu les más pequeñes. Asina, los faros de primer orden, los más potentes, suelen asitiase'n salientes importantes de la costa, y la so lluz ye visible dende una distancia que varía ente les 35 y 70 milles. Los de 2º, 3º y 4º orden tán destinaos a guiar a los barcos de cabotaxe, y avecen a tar allugaos cerca d'islles o cantiles peligrosos. Los de 5º y 6º orden, a la fin, balicen la entrada d'una ría o señalen la cercanía d'un puertu.
Delles foron les fontes de lluz usaes nos faros a lo llargo la so historia. De la dómina na que se facíen fueos na costa pasose a usar veles nos faros, y dempués llámpares d'aceite. Un fitu importante marcolu la invención, en 1781, del quinqué, una llámpara de mecha con reflector parabólicu que daba diez veces más lluz qu'una vela. Entamaron a usase nos faros, y foron cebaes con aceite de ballena o de colza y tamién con mantega de gochu hasta que, hacia 1880, el querosenu pasó a ser el principal combustible. Al entamar el sieglu XX pasaron a usase la lletricidá y el gas acetilenu o carburu, sobromanera dempués del desarrollu de la nomada válvula solar o lluz de Dalén, un sistema que prendía automáticamente la llámpara al oscurecer y l'apagaba al alborecer y que-y valió al so inventor y fundador de la empresa AGA, el suecu Nils Gustaf Dalén, el Premiu Nobel de Física en 1912. Nos faros d'anguaño, delles veces, hai namái qu'una llámpara, halóxena o de filamentu, que funciona con lletricidá. Lo avezao, por embargu, ye que a la verda d'ella haiga otra de reserva, llétrica o de carburu, qu'arranca automáticamente cuando falla la primera.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.