From Wikipedia, the free encyclopedia
La entomoloxía (del griegu éntomos, «inseutu», y logos, «ciencia») dedicase l'estudiu científicu de los inseutos.[1] De cerca de les 1,3 millones d'especies descrites, los inseutos constitúin más de los dos tercios de tolos seres vivos conocíos y, amás, tienen una llarga historia fósil, yá que la so apaición remontase al Devónicu, hai unos 400 millones d'años.[2] Tienen munches formes d'interacción colos humanos y con otres formes de vida na Tierra; ye asina que la entomoloxía constitúyese una especialidá importante dientro de la zooloxía. La entomoloxía inclúi, con frecuencia, l'estudiu d'otros artrópodos, como arácnidos, crustáceos y miriápodos, anque esta estensión seya téunicamente incorreuta.
La entomoloxía tien los sos raigaños en cuasi toles cultures dende tiempos prehistóricos, principalmente dende l'apaición de l'agricultura, (l'estudiu de plagues y la cría d'abeyes, etc.). L'estudiu científicu empezó nel sieglu XVI.[3]
L'entomólogu William Kirby ye consideráu'l padre de la entomoloxía. En collaboración con William Spence publicó una enciclopedia d'entomoloxía "Introduction to Entomology", considerada como'l testu fundamental. Tamién contribuyó a la fundación de la Royal Entomological Society en Londres en 1833, una de les primeres sociedaes del so tipu nel mundu. Enantes a ésta, la Sociedá Aureliana foi fundada na década de 1740.[4]
La entomoloxía desenvolvióse rápido nos sieglos XIX y XX y foi estudiada por un gran númberu de distinguíos científicos. Ente ellos tán Charles Darwin, Jean Henri Fabre, Vladimir Nabokov, Karl von Frisch (ganador del Premiu Nobel en Fisioloxía en 1973), y el ganador del Premiu Pulitzer, E. O. Wilson.[5]
La entomoloxía aplicada ye l'estudiu de los inseutos d'interés pal ser humanu, yá seya polos productos qu'apurren, como pol impautu que causen nos bienes del home. Son d'especial interés los inseutos:
La entomoloxía forense basase na socesión ecolóxica de los artrópodos que s'instalen nun cadabre pa determinar la fecha de la muerte. Ye especialmente útil en cadabres con dellos díes, selmanes o meses d'antigüedá.[6][7]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.